EGİAD’dan, İzmir'in istihdam geleceği için yol haritası

EGİAD, “Yaratıcı Yıkım Sürecinde İzmir: Üçüz Dönüşüm Çağında İşgücü, Beceriler ve Yeni Fırsatlar” başlıklı EGİAD Think Tank Raporu’nu kamuoyuyla paylaştı. Ege Üniversitesi’nden Doç. Dr. Elif Tunalı Çalışkan ve Doç. Dr. Gülçin Gürel Günal ile Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nden Doç. Dr. Işıl Kurnaz tarafından hazırlanan araştırma, TÜİK ve İŞKUR verilerinin yanı sıra iş dünyası, teknoloji ekosistemi, eğitim kurumları ve sivil toplum temsilcilerinin katıldığı saha çalışmalarına dayandırıldı.

Dernek Merkezi’nde düzenlenen rapor tanıtım toplantısında konuşan M. Kaan Özhelvacı, dijital, yeşil ve toplumsal dönüşümü EGİAD’ın 18. Yönetim Dönemi’nin stratejik merkezine yerleştirdiklerini belirterek, yapay zekâ ve yeni teknolojilerin iş modellerini, üretim süreçlerini ve rekabet koşullarını köklü biçimde değiştirdiğine dikkat çekti.  

EGİAD olarak yaratıcı yıkım kavramını Türkiye gündemine ilk kez taşıyan kurum olduklarını dile getiren Özhelvacı, kavramı İzmir özelinde bilimsel verilerle inceleyen ve somut politika önerileri geliştiren bir araştırmayla ele aldıklarını belirtti. Özhelvacı, dönüşümün yalnızca riskler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayarak “Yaratıcı yıkım, yalnızca ortadan kalkan işler ve meslekler demek değildir. Aynı zamanda yeni sektörler, yeni beceriler, yeni girişimler ve yeni fırsatlar demektir. Bugün asıl mesele, bu değişime ne kadar hazırlıklı olduğumuzdur. Çünkü artık şirketler arasındaki rekabet, sermaye ve teknoloji kadar, insan kaynağının niteliği ve yeni becerilere uyum sağlama kapasitesi üzerinden şekilleniyor” ifadelerini kullandı. 

İzmir’de birçok sektörde işlerin bütünüyle ortadan kalkmasından çok biçim değiştirdiğini belirten Özhelvacı, “Dolayısıyla karşımızda, mevcut çalışanlarımıza yeni beceriler kazandırma ve doğru becerileri doğru işlerle buluşturma sorumluluğu bulunuyor. Raporumuz, İzmir’in genel bir beceri yetersizliğinden çok, sektörler arasında farklılaşan bir uyum ve fırsatlara erişim sorunuyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor” dedi. Dönüşümün toplumsal boyutuna dikkat çeken Özhelvacı, özellikle gençlerin ve kadınların yeni ekonomik fırsatlara erişiminin önem taşıdığını vurguladı. 

“İnsan kaynağı belirleyici olacak”

İzmir’in güçlü sanayi altyapısı, gelişmiş hizmet ekonomisi, üniversiteleri ve girişimcilik potansiyelinin önemli avantajlar sunduğunu belirten Özhelvacı, bu potansiyelin kalıcı rekabet gücüne dönüştürülmesinde insan kaynağının belirleyici olacağını vurguladı. Özhelvacı, “İzmir’in gelecekteki başarısı, teknolojiyi ne kadar hızlı benimsediğinden çok, bu teknolojiyi kullanabilecek insan kaynağını ne kadar hızlı geliştirebildiğine bağlı olacak” dedi. Özhelvacı, “İzmir’in ihtiyacı birbirinden bağımsız, geçici çözümler değil; kamu, üniversite, iş dünyası ve sivil toplumun ortak aklıyla oluşturulacak, veriye dayalı ve sürdürülebilir bir dönüşüm ekosistemidir. EGİAD olarak biz de bu ekosistemin gelişiminde aktif sorumluluk üstlenmeye hazırız” diye konuştu. 

Rapor Ankara’ya gidecek

Özhelvacı, raporun bulgularını ve politika önerilerini ulusal ve yerel düzeyde karar vericilerin gündemine taşımayı hedeflediklerini açıkladı.  Özhelvacı, 3–4 Kasım tarihlerinde Ankara’ya bir ziyaret gerçekleştirmeyi planladıklarını söyleyerek, Ankara programı kapsamında Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, ilgili bakanlıklar ve siyasi partiler düzeyinde gerçekleştirmeyi planladıkları görüşmelerde raporun temel bulgularını ve önerilerini paylaşmayı amaçladıklarını ifade etti. 

İzmir’de ise başta İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İl Millî Eğitim Müdürlüğü olmak üzere yerel yönetimler, kamu kurumları, İzmir Ticaret Odası, Ege Bölgesi Sanayi Odası, İzmir Ticaret Borsası ve diğer meslek kuruluşlarıyla raporu paylaşacaklarını belirten Özhelvacı, üniversiteler, teknoloji geliştirme bölgeleri ve araştırma merkezleriyle iş birliğini geliştirmek istediklerini vurguladı.

GENÇ İŞSİZLİK İZMİR’DE TÜRKİYE ORTALAMASININ ÜZERİNDE

Araştırmada kullanılan 2024 yılı işgücü verilerine göre İzmir’de 15–24 yaş grubundaki işsizlik oranı yüzde 21,3 olarak kaydedilirken, Türkiye ortalaması yüzde 16 seviyesinde gerçekleşti. Böylece İzmir’deki genç işsizlik oranı ülke ortalamasının 5,3 puan üzerinde yer aldı. Öte yandan İzmir’de gençlerin işgücüne katılım oranının yüzde 52 ile Türkiye ortalamasını aşması, genç nüfusun çalışma hayatına katılma eğilimine rağmen istihdam olanaklarına erişimde önemli güçlükler bulunduğuna işaret etti. Raporda, bu tablonun yalnızca yeni iş alanları oluşturulması açısından değil, gençlerin sahip oldukları becerilerin iş dünyasının ihtiyaçlarıyla eşleştirilmesi, ilk iş deneyiminin desteklenmesi ve sektörler arası geçiş olanaklarının geliştirilmesi açısından da değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.


ALTI STRATEJİK POLİTİKA ALANI ÖNERİLDİ

Araştırmada, İzmir’in üçüz dönüşüm sürecini fırsata çevirebilmesi amacıyla altı temel politika alanı önerildi.

1. İzmir Beceri Öngörü ve Erken Uyarı Sistemi: İzmir Beceri Bilgi Platformu aracılığıyla işgücü piyasasındaki mevcut ve gelecekteki beceri ihtiyaçlarının veri temelli olarak izlenmesi, sektörlerin ihtiyaç duyduğu yetkinliklerin belirlenmesi ve bu bilgilerin eğitim kurumları ile iş dünyası arasında paylaşılması önerildi.

2. Sektör Odaklı Beceri Dönüşümü ve Uyum Modeli: Her sektörün kendine özgü dönüşüm dinamiklerine uygun beceri haritaları hazırlanması, çalışanların yeniden beceri kazanma süreçlerinin desteklenmesi ve meslekler arası geçişlerin kolaylaştırılması gerektiği belirtildi.

3. Geleceğin Yeteneklerini Kazanmak – Yeni Fırsatlara Geçiş Stratejisi: İzmir Kariyer Başlangıç Programı kapsamında gençlerin ilk iş deneyimlerini destekleyecek mikro stajlar ve kısa süreli proje görevleri geliştirilmesi; çalışma hayatından uzak kalan kadınlar ile dönüşüm baskısı altındaki çalışanlar için beceri güncelleme ve kariyer geçiş mekanizmaları oluşturulması önerildi.

4. Becerilerin Görünürlüğü ve Taşınabilirliği: Dijital Beceri Pasaportu aracılığıyla bireylerin yalnızca diplomayla değil, eğitim, proje, gönüllülük ve iş deneyimleriyle kazandıkları becerilerin de görünür ve doğrulanabilir hale getirilmesi hedeflendi.

5. Firmalarda Üçüz Dönüşüm Kapasitesinin Güçlendirilmesi: İşletmelerin mevcut çalışanlarının beceri profillerini çıkarması, gelecekteki insan kaynağı ihtiyaçlarını belirlemesi ve staj, beceri kampları ile uygulamalı öğrenme programlarını yaygınlaştırması gerektiği vurgulandı.

6. İzmir Beceri ve Fırsat Ekosisteminin Kurumsallaştırılması: Kamu, özel sektör, üniversiteler, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları arasında kalıcı iş birliği mekanizmalarının geliştirilmesi, ortak bir beceri dili oluşturulması ve veri paylaşımının güçlendirilmesi önerildi.