Kültür ve Turizm Bakanlığı Yeşilova Höyüğü Kazı Başkanı ve Yeşilova Höyüğü Müzesi Müdürü Prof. Dr. Zafer Derin, Gözlem Gazetesi Yayın Kurulu Toplantısı’nda yaptığı açıklamalarda, Alanın ziyaretçi sayısını yıllık 30 binden 130 bine çıkarmayı hedeflediklerini belirterek, bu amaçla özel sektör ve kurumlarla iş birlikleri geliştirmek istediklerini söyledi. Derin, kent arkeolojisinin karşı karşıya olduğu zorluklardan Yeşilova Höyüğü kazılarının İzmir tarihine katkısına kadar pek çok konuya değindi.
Kent arkeolojisinin son derece zor bir alan olduğunu vurgulayan Derin, bunun en önemli nedeninin rant baskısı olduğunu söyledi. Kazı yaptığı alanların İzmir’in en yüksek rant değerine sahip bölgelerinde yer aldığını belirten Derin, Forum Bornova’nın önü ile bugünkü Işıkkent Narova binalarının bulunduğu alanlarda çalıştıklarını ifade ederek, “Bir taraftan rantla mücadele ediyor, bir taraftan bilim yapmaya çalışıyorum” dedi.
“2005 yılında başladı”
Yeşilova Höyüğü’ndeki kazı çalışmalarının İzmir’in tarihini kökten değiştirdiğini belirten Derin, ilk kazıların 2005 yılında İzmir Arkeoloji Müzesi ile Ege Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nün ortak çalışması olarak başlatıldığını, 2008 yılından itibaren ise İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bornova Belediyesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Ege Üniversitesi adına kendi başkanlığında sürdürüldüğünü söyledi.
“8 bin 500 yıl olduğu ortaya çıktı”
Kazılar sonucunda İzmir’in tarihinin sanılandan çok daha eski olduğunun ortaya çıktığını dile getiren Derin, “İzmir’in tarihinin 5 bin yıl değil, 8 bin 500 yıl olduğu ortaya çıktı” dedi. Yeşilova Höyüğü’nün, İzmir’in bilinen en eski yerleşim alanı olduğunu belirten Derin, İzmir’in ilk sakinlerinin 8 bin 500 yıl önce tarih öncesi dönemde bu alana yerleştiğini, yerleşimin daha sonra Yassıtepe, Bayraklı ve Agora’ya doğru geliştiğini ifade etti.
“Yeni bulgular ortaya koyuyoruz”
Hem Yeşilova Höyüğü’nde hem de Yassıtepe’de kazı çalışmalarının devam ettiğini aktaran Derin, her yıl kentin tarihine, kültürüne ve yaşam biçimine ilişkin yeni bulgular ortaya koyduklarını söyledi. Amaçlarının yalnızca bilimsel veri üretmek değil, aynı zamanda kentin kültür tarihine katkı sunmak, eğitim ve turizm açısından yeni değerler yaratmak olduğunu vurguladı.
“Egeli topluluklara dair ipuçları”
Kazılarda ortaya çıkarılan bulguların, İzmir’in ilk Egeli topluluklarına dair önemli ipuçları verdiğini belirten Derin, bu toplumun barışçıl bir yapıya sahip olduğunu söyledi. Yerleşimde savaş aletlerine rastlanmadığını ifade eden Derin, denizle iç içe yaşayan bu toplumun balık ve deniz ürünlerini sevdiğini, çipura kemikleri, balık ağı ağırlıkları ve midye kalıntılarının bunu açıkça gösterdiğini dile getirdi. Bitkisel besinlerin de günlük yaşamda önemli bir yer tuttuğunu ekledi.
“Suyu ilk organize eden topluluk”
Yerleşimin mimarisine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Derin, Yeşilova toplumunun suyu son derece bilinçli kullandığını belirtti. Anadolu’da suyu ilk organize eden topluluklardan biriyle karşı karşıya olduklarını söyleyen Derin, yerleşimin ortasından geçen yaklaşık 6 metre genişliğinde ve 1,5–2 metre derinliğinde bir kanal açıldığını, derenin yönlendirilerek taşkınların önüne geçildiğini aktardı.
“Üzüm ve incir bulundu”
İzmir kent merkezinde adeta bir Çatalhöyük kazısı yürüttüklerini söyleyen Derin, Yeşilova Höyüğü’nün yanı sıra Forum Bornova’nın önündeki Yassıtepe ve Bornova Anadolu Lisesi içindeki yerleşim alanlarının, kentin tarih öncesi kültür hayatının başladığı üç önemli merkez olduğunu ifade etti. Özellikle Yassıtepe’de, toprak yüzeyinin yalnızca 10 santimetre altında başlayan ve 5 bin yıl öncesine uzanan bir kent yerleşimi bulunduğunu söyledi. Bu alanda surlar, tapınaklar, depolama alanları ve binlerce kap ortaya çıkarıldığını belirten Derin, kapların içinden çıkan bulguların üzüm ve incirin bölge için önemli ürünler olduğunu gösterdiğini ifade etti. Kuru üzüm, pekmez ve muhtemelen şarap üretimine dair izlerin bulunduğunu söyleyen Derin, İzmir’in endemik ve ticari bitkilerinin ilk ticaretinin de bu bölgede yapıldığını belirtti.
“Merkez, deneyimle öğretiyor”
2008 yılında Yeşilova Höyüğü Ziyaretçi Merkezi’nin kurulması yönünde bir proje geliştirdiklerini anlatan Derin, mimari bir yarışma sonucu inşa edilen merkezin 2014 yılında hizmete açıldığını söyledi. Merkezin, 8 bin 500 yıl önceki yaşamı deneyimleyerek öğrenmeye olanak tanıyan, eğitim ağırlıklı bir alan olarak tasarlandığını ifade etti. Ziyaretçi merkezinin Agora’dan sonra en çok ziyaret edilen alanlardan biri olduğunu belirten Derin, ancak klasik müze anlayışından farklı bir sistem uygulandığını söyledi. Alana gelen her ziyaretçinin mutlaka bir arkeolog eşliğinde gezdirildiğini, neolitik köy yaşamının içine girilerek aktif bir öğrenme süreci sunulduğunu aktardı. Sürdürülebilirliğin merkezin temel ilkelerinden biri olduğunu vurgulayan Derin, ziyaretçilerden neolitik köye girişte bir avuç buğday, merkeze girişte ise kullanılmış pil aldıklarını, bu sayede her yıl yaklaşık 2 ton atık pil toplandığını söyledi.
“Engelsiz merkez”
Merkezin her yaştan ziyaretçiye açık olduğunu belirten Derin, özellikle çocuklu aileler ve engelli bireylerin yoğun ilgi gösterdiğini ifade etti. Türkiye’deki tek tamamen engelsiz ziyaretçi merkezi olduklarını söyleyen Derin, iki yıldızlı müze statüsüne sahip olduklarını ve üçüncü yıldız için çalıştıklarını dile getirdi. Kazı alanlarının gönüllülere de açık olduğunu aktaran Derin, 18 yaşından büyük herkesin kazılara katılabildiğini, eğitim aldığını ve sürecin sonunda uluslararası geçerliliğe sahip sertifika verildiğini söyledi. Ayrıca müzecilik, mimarlık, tarih ve restorasyon gibi alanlardan öğrencilerin staj yaptığını ifade etti.
“Hedef, yıllık 130 bin ziyaretçi”
Ziyaretçi sayısını yıllık 30 binden 130 bine çıkarmayı hedeflediklerini belirten Derin, bu amaçla özel sektör ve kurumlarla iş birlikleri geliştirmek istediklerini söyledi. Yeşilova’yı “Birinci İzmir”, Bayraklı’yı “İkinci İzmir” ve Agora’yı “Üçüncü İzmir” olarak tanımlayan Derin, bu üç alanın bir günde gezilebilecek mesafelerde olmasının İzmir’i eşsiz kıldığını ifade etti.
Son olarak Bornova’yı bir müzeler kentine dönüştürmeyi amaçladıklarını belirten Prof. Dr. Zafer Derin, İzmir’i güçlü bir kültür ve sanat merkezi hâline getirmeyi hedeflediklerini söyledi.
“Yeşilova Höyüğü’nde hedef 130 bin ziyaretçi”
17 Ocak 2026, 14:48
Kültür ve Turizm Bakanlığı Yeşilova Höyüğü Kazı Başkanı ve Yeşilova Höyüğü Müzesi Müdürü Prof. Dr. Zafer Derin, Gözlem Gazetesi Yayın Kurulu Toplantısı’nda yaptığı açıklamalarda, Alanın ziyaretçi sayısını yıllık 30 binden 130 bine çıkarmayı hedeflediklerini belirterek, bu amaçla özel sektör ve kurumlarla iş birlikleri geliştirmek istediklerini söyledi.
Paylaş:
