Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Kara Delik fotoğrafı nasıl çekildi? Kara Delik görüntüsünün bilimsel açıklaması

11.4.2019
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Event Horizon Telescope (EHT) ile çekilen ve dün (10 Nisan 2019 Çarşamba) yayınlanan ilk Kara Delik fotoğrafının nasıl çekildiğinin bilimsel açıklaması haberimizde.

Dün (10 Nisan 2019 Çarşamba) ilk kez bir kara deliğe ait gerçek bir fotoğraf paylaşıldı. Bilim insanları haftalar önce 10 Nisan 2019 tarihini işaret etmiş ve çığır açan bir buluş yapıldığı açıklamışlardı. Projenin detayları hakkında da daha sonra bilgi veren bilim insanları ilk kez bir kara deliği görüntülediklerini açıklamışlardı.

NASA'da çeşitli projelerde görev almış Astrofizikçi Dr. Umut Yıldız, Twitter'daki kişisel hesabından kara deliğe ait fotoğrafın nasıl çekildiğini bir tweet flooduyla (dizisi) anlattı.

İşte Dr. Umut Yıldız'ın araştırmaya yönelik tweetleri;

1 Şu an açıklanan bize 53 milyon ışık yılı uzaklıktaki M87 galaksisinin merkezindeki süper kütleli karadeliğin olay ufkunun ilk fotoğrafı. Saat yönünde döndüğü de keşfedilmiş. Detaylar geliyor...

Kara deliğin fotoğrafı

2 Kusura bakmayın, hemen yazamıyorum. Birazdan CNNTurk ve NTV canlı yayınlarına katılacağım, bitince konu hakkında tweetler atıp şenlendireceğim.

3 Gözlem nasıl yapıldı? Event Horizon teleskobunun kullandığı interferometri tekniği nedir? Aslında çok karıştırılan bir kavramla başlayayım. Bir teleskop ne kadar uzağı görür? Aslında bu biraz yanlış bir sorudur. Neden?

4 Çünkü bir teleskobu göğe çevirdiğinizde birkaç yüz ışık yılı uzaklıktaki yıldızı da görebiliriz, milyon ışık yılı uzaktaki galaksiyi de. Ama olay nokta şeklinde görmek değil, ne kadar çözünürlüğe ulaştığınızdır. Yani teleskobun çapını büyütünce aslında çözünürlüğü artırırsınız

5 Çözünürlük derken siz 55 milyon ışık yılı uzaktaki (evet bu çoook büyük uzaklık) bir galaksinin ortasındaki ufacık bir noktaya bakıyorsunuz, onu çözmek istiyorsunuz. Yani ihtiyacınız olan DEV gibi bir teleskop, gibisi az geldi, bir daha deneyeyim, DEVVVVV teleskop.

6 En büyük hareketli radyoteleskop 100 metre çapında. Astronomlar hep büyük teleskop ister ama daha büyük istiyorum deyince mühendisler de sizi kovalar. Kaç ton makineyi milimetrenin milyonda biri hassasiyetle sağa sola hareket ettirmeyi yiyorsa siz yapın derler. Haklılar tabii

7 Tabii astronom milleti düşünür, taşınır kaşınır. Peki der #ChallengeAccepted, bu kadar büyük teleskop yapamıyorsam, çok fazla küçük teleskop yaparım, aralarına mesafe koyarım ve aynı anda (anda derken atom saati) ve aynı noktaya (yani cisme) bakarım.

8 Böylece ALMA, SMA, PdBI gibi interferometreler ortaya çıkar. Tabii astronomlar açtır, daha büyük, daha da büyük teleskop istiyoruz derler.

9 Peki derler, biz Dünyanın sağına soluna dağılmış bu radyoteleskopların hepsini birleştirsek, Grönland’daki GLT’den Antarktika’daki SPT’ye kadar. Dedik ya, astronomlar açtır, bir de inatçıdır. Yapacağız dedi mi yaparlar, sen yeter ki bütçeden haber ver

10 Ve böylece @ehtelescope Event Horizon Teleskobu işbirliği ortaya çıkar. Dünyadaki 8 radyoteleskop aynı anda aynı noktaya yani M87 galaksi merkezine bakar ve 12000 km çaplı bir teleskop elde etmiş olunur. 2 sene boyunca gözlemler yapılır ve 5 petabyte veri alınır.

Event Horizon Telescope

11 Elinde Big Data var diyen artizlik yapmasın, astronomların ellerindeki big data’yı görene kadar 😊 Elimizde dev bulmaca, hadi bu 5 petabyte’lık verileri birleştirelim ve şurada gördüğümüz 2 Megabyte’lik fotoyu elde edelim. #ChallengeAccepted

12 Tabii bu veriler öyle fiberoptik vs ile taşınmıyor, @TurkTelekom bile napıyonuz olum der, millet film izleyemiyo sizin yüzünüzden der. Veriler gözlem yapıldıkça dev harddisklere kaydedildi ve elde taşındı. Tabii Antarktika’dan ilk uçağı beklemek biraz vakit alıyor.

13 Burada iki dakika kendimi de öveyim. Bu 8 teleskobun 5’inde bulunmuştum ve gözlem yapmıştım, yay. ☺️ Neyse, ondan sonra bu veriler correlator denen başka bir dev bilgisayar tarafından birleştirilir ve az önce gördüğünüz (bulanık) görüntü elde edilir.

14 Kardeşim bu kadar masraf yapmışsınız, bu resim neden bulanık diyeceksiniz. Dediniz dimi, kesin. 😊 Çünkü az önce dediğim gibi teleskoplar arası kıtalararası boşluklar var, siz interferometri yaparak çözünürlüğü artırıyorsunuz ama bu sefer de hassasiyet düşüyor.

15 İşte bu resimde hassasiyet düştü. Daha hassas görüntü istersiniz, değil mi? O zaman pamuk eller cebe, olay tamamen duygusal, siz paradan haber verin. Dünyanın çeşitli bölgelerine daha fazla teleskop kurarsanız hassasiyet artar.

16 Örneğin biz 2011’de Tr’ye 30 metrelik bir radyoteleskop inşa edecektik, ama öylece kaldı, olsaydı hassasiyete bir nokta daha eklemiş olurduk 😥 ve belki bu görüntü az biraz daha net olabilirdi.

17 Gelelim bu fotoğraf neden önemli. Adamın biri 1900’lerin başında elinde bilgisayar yok, o yok, bu yok, oturmuş matematik ile demiş ki, sen çoook fazla kütleyi, çoook küçük bir hacme sıkıştırırsan, bildiğimiz uzay-zaman çöker, kara delik oluşur. Tabii bu adam Einstein.

18 O zamanlarda bulduğu bu matematiksel çıkarımın tam 100 yıl sonra fotoğrafını çektik. Büyüksün Einstein, daha ne diyelim üstad.

Albert Einstein

19 Yanlış anlaşılma olmasın, ben bu EHT projesinde çalışmıyorum. Sıradan bir milimetre/radyo astrofizikçisi olarak yorumlar yapıyorum. Sadece bu teleskoplarda ve çalıştığı frekanslarda son 12 yıldır çalışıyorum, ondan dolayı heyecanım üst düzeyde.

Bu görüntülerin birleştirilmesinde kullanılan ana algoritma 29 yaşındaki programcı Katie Bouman'a ait.

Dünyadan 500 milyon trilyon kilometre uzaklıktaki karadeliği tek başına görüntülemek kullanılan teleskobun neredeyse dünyanın kendisi kadar büyük olması gerekiyor. Bunun yerine bilim insanları birden fazla teleskoptan elde edilen veriyi Bouman tarafından kurulan özel bir algoritmayla bir araya getirdi.

Bouman algoritmayı tasarlamaya 3 yıl önce doktora çalışması sırasında başladı ardından MIT Bilgisayar Bilimi ve Yapay zeka Laboratuvarı, Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi ve MIT Haystack Gözlemevi araştırmacılarından oluşan bir ekiple yürütülen projeye liderlik etti.

Antarktika'dan Şili'ye ve Avrupa'ya yayılan birbirine bağlı sekiz teleskoptan oluşan Olay Ufku Teleskobu ile elde edilen veriler Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya'da iki merkezde toplandı. Daha sonra bu veriler Bouman'ın algoritması tarafından işlendi ve çarşamba günü kamuoyuyla paylaşılan görüntü ortaya çıktı. Sonuçlar verinin sağlıklı olduğundan emin olmak için dört farklı ekip tarafından analiz edildi.

Görüntünün yayınlanması tüm dünyada heyecanla karşılanırken Bouman'ın ismi sosyal medyada en çok gündem olan isimlerin arasına girdi. Fakat şu anda Kaliforniya Teknoloji Üniversitesi'nde yardımcı doçent olan Bouman iki yüzden fazla kişinin çalıştığı ekipteki herkesin kendisiyle eşit takdiri hakettiğini belirtti.

CNN televizyonuna mülakat veren Bouman ekipteki hiç kimsenin bunu tek başına başaramayacağını vurguladı.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Haberler

Boston Dynamics geliştirdiği robotlarla dünyayı şoke etmeye devam ediyor. Boston Dynamics'in geliştirdiği köpek robotlar tonlarca ağırlığındaki kamyonu çekiyor.

İsrail'in Ay'a inmesi için tasarladığı uzay aracı uydumuz Ay'a inmede başarısız oldu.

Bilim insanları 10 Nisan 2019 Çarşamba (Bugün) ilk kez bir kara deliği görüntülemeyi başardıklarını açıkladılar ve elde edilen fotoğrafı da paylaştılar.

SpaceX, yeni oyuncağı Falcon Heavy Block 5 Roketi'nden görüntüler paylaştı. SpaceX şirketi Twitter'daki resmi hesabından 48 saat içinde parçaları birleştirilen Falcon ...

Yenildiği zaman ağzından ve burundan duman çıkaran dondurma büyük ilgi gördü.

Amazon drone (İnsansız hava aracı) ile kargolarını dağıtmaya başlamıştı.

Bilim insanları 10 Nisan 2019 tarihini göstererek çok önemli bir buluş açıklayacaklarını ifade ettiler.

Yazarlar
Website Security Test