Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Milyonlar, 2021’de umutla yardım ve destek bekliyor

31.12.2020
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

2020, büyük kitleleri etkileyen ekonomik kriz ve Pandemi ile mücadele ile geçti. 2021 “umutların yeşerdiği bir yıl” olmalı. GÖZLEM uzmanlara sordu, işte görüşleri…

Türkiye ekonomisi, ekonomik kriz ve Covid 19 salgını nedeniyle olumsuz bir yılı geride bıraktı. Covid-19’un aşısı bulundu. Birçok ülke vatandaşlarını aşılamaya başladı. Ekonominin duran çarklarının yeniden çalışacak olması yeni yılda umutları da artırıyor.

2020, büyük kitleleri etkileyen ekonomik kriz ve Pandemi ile mücadele ile geçti. Krizden etkilenen milyonlarca işçi, esnaf, çiftçi, emekli, dul ve yetim yeni yıla umutla giriyor. Emekli, dul ve yetimler, enflasyonun üzerinde ücret artışını, esnaf, pandeminin olumsuz etkilerini silmek için yeni kredi desteği, elektrik, doğalgaz ve su faturalarından KDV’nin bir süre alınmamasını ve borçlarının yeniden yapılandırılmasını istiyor. Çiftçi kesiminin talebi ise üretim destekleri, mazot indirimi, tarım kredi kooperatiflerine olan borçların faizlerinin silinmesi… Salgının aşısı bulundu, birçok ülke vatandaşlarına aşılamaya başladı. Yeni yılın ilk günlerinde Türkiye’ye gelecek olan aşılar aylardır işleri duran esnaftan turizmciye, işsizden çiftçiye bütün ekonomi, hepimiz için umut olacak.

Geride bıraktığımız 2020 yılı bir yandan yüksek enflasyon ile giderek artan hayat pahalılığı, diğer yandan binlerce iş yerinin faaliyetlerini durdurması sonrasında azalan ya da tamamen kesilen gelirler, toplumda ağır bir gelir kaybına yol açtı. Coronavirüs salgını ile mücadele kapsamında alınan önlemler esnaf ve sanatkar kesimini de vurdu. Paket servis dışında hizmet vermeleri yasaklanan restoran, lokanta, pastane, kafe, kafeteryalar yeni yılda desteklerin artırılmasını bekliyor. Ekonomik kriz ve salgınla aynı anda boğuşan vatandaşın geliri eridi, borcu katlandı. İşte bu nedenle milyonlarca kişi yeni yıla buruk ama bir o kadar da umut dolu giriyor.

Türkiye’de yüzde 14’ü aşan enflasyon var. Türk Lirası’nda değer kaybı (yılın son günlerinde dursa da) devam ediyor. Bu da beraberinde yoksulluğu getiriyor. Yoksul sayısı hızla artırırken, toplumsal refahta Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ülkeleri arasındaki makas da giderek açılıyor. Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) tarafından açıklanan son satın alma gücü paritesine göre, Türkiye "satın alma gücü paritesi"nde, Avrupa ortalamasının yüzde 41 altında kaldı. 27 AB ülkesi ortalaması 100 iken, bu değer Türkiye için 59 oldu. Satın alma gücü paritesi, farklı ülkelerin gelir seviyesini karşılaştırmada daha etkin bir ölçüt olarak kabul ediliyor.

İşsizlik ve enflasyon…

Türkiye 2021’e olumsuz ekonomik verilerle de giriyor. Dış ticaret açığı, bütçe açığı, büyüme, enflasyon ve işsizlik beklentileri olumsuza dönmüş durumda. TÜİK Kasım ayı enflasyonunu yıllık yüzde 14 olarak açıklamıştı. Merkez Bankası 2021 yılsonu enflasyon tahminini yüzde 9.4 olarak açıkladı. Ekonomi, pandeminin ilk dalgası olan 2020’nin ikinci çeyreğinde yüzde 9,9 küçülmüştü. Haziran ayı ile birlikte normalleşme adımları ve düşük faizli kredi desteğiyle, üçüncü çeyrekte yüzde 6,7 büyüdü. Uzmanlara göre, 2020 yılının tamamında yüzde 0-1 arasında büyümesi beklenen ülke ekonomisi, 2021 yılında hükümetin koyduğu yüzde 5,8’lik büyüme hedefinin tutturulmasını zor görüyor. Öte yandan ihtiyaçlarını karşılamak için banka kredilerine yönelen milyonlarca vatandaş, 2021’e ağır bir borç yüküyle giriyor. Tüketici kredileri 2020’nin 11 ayında yüzde 46 artışla 675 milyar TL’ye ulaşmış duruma.

Yeni yılda ülkeyi bekleyen en önemli gündem başlıklarından biri de işsizlik olacak. Son açıklanan verilere göre, Türkiye’de yüzde 13 civarında işsiz var. İş aramayı bırakanlar da katılarak hesaplandığında geniş tanımlı işsizlik oranı ise yüzde 30’a ulaşıyor. 2021’de Kısa Çalışma Ödeneği (KÇÖ) ve işten çıkarma yasağı gibi uygulamaların kaldırılması ile birlikte, işsizler ordusuna yeni yüzbinlerin katılacağı tahmin ediliyor.

Çalışanlar ve işsizler ile birlikte, pandemi nedeni ile iş yerlerini kapatmak zorunda kalan veya ağır gelir kayıplarına uğrayan yüz binlerce esnaf da 2021’de uğradığı zararı telafi etmeye çalışacak. Türkiye genelinde 1,8 milyon esnaf ve sanatkarı temsil eden Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Bendevi Palandöken, iflasların önüne geçilebilmesi için hem esnafın hem de vatandaşın elektrik, su ve doğalgaz faturalarına uygulanan vergilerden 6 ay vazgeçilmesi gerektiğini söylüyor.

Emekli dul ve yetim…

Dar gelirli kesimin başında gelen emekli, dul ve yetimlerin gözü kulağı ise Ocak 2021’de verilecek zamda. Kasım ayı enflasyon oranının açıklanmasıyla beraber gözler memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur zam oranlarına çevrildi. Kasım sonu itibariyle yıllık enflasyon yüzde 14.03 olurken, temmuz -kasım arasında enflasyon yüzde 7 oranında gerçekleşti. Dul ve yetim aylığı alanlar ile SSK ve Bağ-Kur emeklilerine Ocak ayında, yılın ikinci yarısındaki enflasyon kadar zam verilecek. Zam oranının yüzde 8 civarında olacağı tahmin ediliyor.  Türkiye Emekliler Derneği (TÜED) Genel Başkanı Kazım Ergün, Covid-19 salgınıyla ortaya çıkan ek masraflar ve yüksek enflasyon nedeniyle gelirleri düşen emeklilerin rahat bir nefes alması için altı aylık enflasyon oranının dışında “seyyanen” zam yapılması talebinde bulundu.  Ergün, enflasyon oranı kadar zam verildiği için maaşı düşük olanlar ile yüksek olanlar arasındaki farkın sürekli arttığını belirtti.

Esnaf desteklerin sürmesini istiyor

Coronavirüs salgını ile mücadele kapsamında alınan önlemler en fazla restoran, pastane, lokanta ve kafeleri vurdu. Paket servisi ve gel al dışında hizmet vermeleri yasaklanan restoran, lokanta, pastane, kafe, kafeteryalar zor bir süreçten geçiyor. Esnaf, salgının başında verilen kredilerin geri ödemelerinin ertelenmesini, düşük faizli yeni kredilerin verilmesini istiyor.

Ticaret Bakanlığı'nın Resmi Gazete’de yayımlanan “Covid 19 Salgını Nedeniyle Verilecek Hibe Desteği Programı ve Uygulama Esasları Hakkında Tebliğ” programı kapsamında hibe, "gelir kaybı desteği" ve "kira desteği" olmak üzere iki şekilde sağlanacak. Destek programının süresi, Bakanlık internet sitesinden yapılan duyuruda belirtilen sürede başvuruların yapılması kaydıyla 2021 yılının ocak, şubat ve mart ayları olmak üzere üç ay olacak. Buna göre iş yeri kira olan esnafa üç ay süreyle büyükşehirlerde aylık 750 lira, diğer illerde ise 500 lira kira desteği’ yapılacak. Esnaf, yeni yılda elektrik, doğalgaz, su faturalarına uygulanan vergilerden altı ay vazgeçilmesini ya da ödemelerinin ertelenmesini istiyor. Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, “Faturalarda doğal gazdan yüzde 18 KDV, elektrikten enerji fonu, TRT payı, vergi, KDV olmak üzere yüzde 20 oranında vergi, sudan ise yüzde 40 oranında olmak üzere atık su, çevre temizlik, KDV gibi kalemlerden vergi alınıyor. Esnafın ve vatandaşın üzerinden en azından altı ay süreyle bu vergilerin kaldırılması faturaları önemli oranda düşürecek, herkese bir nebze de olsa nefes aldıracaktır.”

 

“2021 DE RİSKLER NELERDİR?”

Esfender Korkmaz (Prof. Dr.)–  2021’e devreden en riskli üç sorun var… Döviz sorunu, dönmeyen kredileri ve işsizlik. 2021 de Merkez Bankası, enflasyonun üstünde Türkiye’nin risk primini karşılayacak bir reel faiz politikası devam ederse, portföy yatırımları olarak yabancı sermaye gelir. Ayrıca Turizm gelirlerinde de bu seneye göre artış olacaktır. Cari açık bu seneye göre daha düşük kalır.

Dış borçlarda, bankaların ve özel sektörün yurt dışında ihtiyaten tuttukları dövizlerinin olması gerekir. Bu nedenle bir temerrüt sorunu olmaz.

Döviz sorununda en büyük handikap, Biden ile AB’nin anlaşarak Türkiye ye daha büyük yaptırımlar uygulamasıdır. O zaman yeni bir kur şoku yaşayabiliriz. Türkiye’yi kaybetme riski olduğu için bunu yaparlar mı? Bu alanda Türkiye’nin batıdan kopması için elinde fazla seçenek yoktur. Ayrıca CAATSA yaptırımlarını kişiselleştirebilirler.

Ama ne yaparsak yapalım, 2021 yılında İMF’ye gideriz. BDDK pandemi nedeni ile kredi hacmini genişletmek aktif rasyosunu yüzde 100 yapınca, özel bankalar riskli kredilerden kurtulmak için mevduatı daralttılar. Sonradan BDDK bu kararını kaldırdı. Ancak bankalar zarar gördü. Bu sene dönmeyen krediler oranı yüzde 4,2’dir. 2020’de pandemi nedeni ile birçok firma kapandı, esnaf para kazanamadı. 2021 de işsiz sayısı da artacak. Kur artışları döviz borcu olanların borç yükünü artırdı.  Bu nedenlerle 2021 de dönmeyen krediler oranı artacak. Ancak bankaların karlarında bir düşme olur. Kriz olmaz.

İş aramayan ve fakat iş bulsa çalışmaya hazır olan fiili işsizleri de katarsak, 2020 yılı 8,5 milyon işsizle kapanacak. Bu sene fiili işsizlik oranı da yüzde 23 oldu. Pandemi nedeniyle işten çıkarma yasağı kalkarsa, birçok işçinin döneceği şirket kalmadı. Birçok şirkette daralmaya gidecektir. 2021 de fiili işsiz sayısı 9,5 milyona çıkacaktır. Fiili işsizlik oranı da yüzde 28’ e çıkacaktır.

MB beklenti anketinde 2021 büyüme oranı yüzde 3,8, IMF’nin tahmini yüzde 5’tir. Büyüme bu seviyelerde olur. Ancak talep artışına dayalı bir büyüme yaşıyoruz. Bizde tasarruf oranı düşük olduğu için talep artışı kısmen gelir artışı ve kısmen de servet azalması yoluyla olur. Dahası net dış borç ödüyoruz. Bu da servet azalmasına neden oluyor.

Enflasyona gelince, reel faiz devam etmezse kur artışı enflasyona daha hızlı yansıyor. Reel faizin ise talebi kısıcı etkisi de var. 2021 yılında TÜFE’nin bu seneki gibi devam etmesi, yüzde 14 yüzde 15 seviyesinde olması beklenir.

Sonsöz: Tren raydan bir dakikada çıkar ve fakat raylara dönüşü uzun sürer. Ekonomi bir defa raydan çıktı. Kısa sürede istikrar yoluna girmez.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Haberler

Tarım Kredi Kooperatifi ve bankalara olan borçları nedeniyle mağdur olan çiftçiler dördüncü defa Ankara’da eylem yaptı. Eylem için Türkiye’nin değişik illerinden Ankar...

Tarım Kredi Kooperatifi ve bankalara olan borçları nedeniyle mağdur olan çiftçiler dördüncü defa Ankara’da eylem yaptı. Eylem için Türkiye’nin değişik illerinden Ankar...

ABD Doları, 2020’de Covid-19 salgını ile birlikte, küresel piyasalarda düşme eğilimine girerek 2018 seviyelerine gerilerken, Türkiye’de tarihi zirveleri görmüştü. Bu s...

Gara operasyonunda PKK'nın farklı tarihlerde kaçırdığı asker ve polis 13 rehineyi öldürmesinin ardından Türkiye'de oluşan siyasi gerilim derinleşiyor. Pençe-Kartal-2 o...

“Gazeteciler aylarca tutuklu olarak hapislerde yatırılırken”, Asliye Ceza Mahkemesi tarafından dosyası “Kasıtlı öldürmeye teşebbüsten” Ağır Ceza Mahkemesine gönderilen...

Coronavirüsle mücadele kapsamında Kasım ayında kısıtlamaları genişleten Türkiye, Mart ayı itibariyle kademeli olarak ikinci normalleşme dönemine geçiyor. Yeni normalle...

Sayın Mahmut Tolon'un GÖZLEM’in İzmir sayfasında çıkan yazısında benden alıntı yapması üzerine Sayın Muzaffer Tunçağ konuya değindi...

Yazarlar
Website Security Test