Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş

Toplu İş İlişkileri-39: Toplu iş sözleşmesinin uygulanacağı işyerleri ve yardımcı

12.7.2013
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır



Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu (SETİSK) toplu iş sözleşmesinin uygulanacağı işyerleri düzenlemesi (SETİSK md.2) ile özellikle daha önce değindiğimiz yardımcı işlerde çalışan işçilerle (GÖZLEM-25.11.2012) ilgili olarak çok tartışılacak ve radikal sayılabilecek bir değişikliğe yer vermiştir (SETİSK md. 17/4). 

Gerçekten, işyeri ve işletme kavramı, daha önceki 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununda tanımlanmadığı gibi, yeni SETİSK’de de tanımlanmamıştır. Bu nedenle, İş Kanunu hükümleri esas alınarak yapılacak bir tanımda; “işin yapıldığı yer” ile işverenin “mal veya hizmet üretmek amacıyla ... örgütlendiği” yer ve “mal ve hizmet üretimine nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen (işyerine bağlı) yerler“ ve “diğer eklentiler ile araçlar” işyerinden sayılacaktır (İş K.md.2/2,3). Yargıtay da bir kararında, “işin teknik bir amaç için organize edilmiş olmasını, bağlı olan işyerinin de bu organizasyon içinde yer almış olmasını ve asıl organizasyon içinde yönetilmiş bulunmasını, yani bağımsız bir yönetime sahip olmaması gerektiğini” ifade etmiştir. 

Bu işyerleri, öncelikle “yetki belgesinde” belirlenir. Yetki belgesinde yer almayan işyerlerinde çalışan taraf işçi sendikası üyesi işçiler, aynı işverene bağlı olarak çalışsalar bile toplu iş sözleşmesinden yararlanamazlar. Uygulamada Yargıtay da “(...) çalıştığı işyerini kapsamına almayan toplu iş sözleşmesinden, taraf sendikanın üyesi olsa bile davacı (işçi) yararlanamaz. İşverenin iki üç ay yararlandırmış olması, (...) hukuki durumu değiştirmez” (işçiye müktesep hak bahşetmez) demektedir. Yine Yargıtay uygulamada, “bir toplu iş sözleşmesinin işçiler için yapıldığını, nitelik (işkolu) değiştirmeksizin işyerinin başka bir mahalle ve adrese nakledilmiş olması, yetki alınmış o işyeri için toplu iş sözleşmesi yapılmasını engellemez” demektedir. Bunun gibi, işçinin bir işletmeye bağlı “aynı işkolundaki” bir işyerinden diğerine geçmesi de onun işletme sözleşmesinden yararlanmasına engel olmaz. 

İşte, burada SETİSK’in getirdiği radikal bir düzenleme, daha önce de sözünü ettiğimiz (GÖZLEM-03-02.2012) yardımcı işlerde çalışan işçilerle ilgilidir: “Bir işyerinde yardımcı işlerde çalışan işçiler de, işyerinin girdiği işkolunda kurulu bir sendikaya üye olabilir” (SETİSK md.17/4). Böyle olunca, asıl işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinden aynı işkolunda kurulu bulunan sendikaya üye taşeron işçileri de yararlanabilecekler demektir. Halen toplu iş sözleşmesi uygulanan işyerlerini yakından ilgilendiren ve bu işyerlerinde taşeron çalıştırmasını önlemeye yönelik yeni hükmün (md.17/4), aynı zamanda işkolunda sendikalı veya sigortalı işçi çalıştıran işyerleri ile sendikasız veya sigortasız işçi çalıştıran işyerleri arasındaki “haksız rekabeti” ve “işçi istismarını” da önlemeye yönelik olduğu kanaatindeyiz. 

Zira, bilindiği gibi, yerleşik kararlarında Yargıtay, “alt işveren (taşeron) işçilerinin asıl işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinin yetki tespitinde çoğunluğa dahil edilmediklerini”; bu nedenle  “taşeronun (alt işverenin) taraf olmadığı bir toplu iş sözleşmesinden asıl işverenin de sorumlu tutulamayacağını” kararlaştırmıştır. Bu nedenle, alt işverenin işçilerini çalıştırdığı işyerinin asıl işyerinden ayrı işyeri olarak kabul edilmesi ve taşeron (alt işveren) ile yapılmış bir toplu iş sözleşmesi olmadığı sürece, asıl işverenin imzaladığı toplu iş sözleşmesinden alt işverenin (taşeronun) de “birlikte sorumlu” tutulamayacağına ilişkin bu kararlar uygulamada “muvazaalı” ve “kanuna karşı hileli” işçi çalıştırmalarını engelleyememektedir. Bu nedenle, uygulamada Yargıtay bu hususa sürekli dikkat çekmekte; birçok olayda asıl işvereni alt işveren ile birlikte sorumlu tutmaktadır. 

Bütün bu gelişmeleri göz önünde tutan yasa koyucunun, 6356 sayılı SETİSK’e göre yardımcı işlerde çalışan taşeron işçilerinin de asıl işyerinde faaliyette bulunan ve toplu iş sözleşmesi akdetmiş bulunan işkolu sendikasına üye olmaları suretiyle “işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinden yararlanmasını sağlamak” istediği anlaşılıyor. Bundan böyle, işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinden yararlanacak olan taşeron işçileri yerine, işverenlerin yardımcı işlerde çalışacak işçileri bizzat istihdam yoluna giderek taşeron çalıştırmasından vazgeçmeleri beklennebilir. Böylece, genellikle “kayıt dışı” işçilerin çalıştırıldığı taşeron sözleşmelerinin feshedilmesi suretiyle işkolundaki “haksız rekabet” ve sigortasız “işçi istismarı” bir ölçüde de olsa önlenebilir kanısındayız.    

Önümüzdeki aylar ve yıllar Kanunun işbu maddesinin nasıl bir uygulama alanı bulacağını bize gösterecektir. 

 

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Yazarlar

Günlük Burç Yorumları Aşk 18 Temmuz 2019 Perşembe. Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri. Koç, Boğa, İkizler, Yengeç, Aslan, Başak, Terazi, Akrep, Yay, Oğlak, Kova, Ba...

Günlük Astroloji Burç Yorumları Aşk 17 Temmuz 2019 Çarşamba. Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri. Koç, Boğa, İkizler, Yengeç, Aslan, Başak, Terazi, Akrep, Yay, Oğlak...

Günlük Astroloji Burç Yorumları Aşk 16 Temmuz 2019 Salı. Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri. Koç, Boğa, İkizler, Yengeç, Aslan, Başak, Terazi, Akrep, Yay, Oğlak, Ko...

Günlük Burç Yorumları Aşk 15 Temmuz 2019 Pazartesi. Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri. Koç, Boğa, İkizler, Yengeç, Aslan, Başak, Terazi, Akrep, Yay, Oğlak, Kova, B...

Yazarlar
Website Security Test