Facebook ta paylaştweet le

Ekonomik Reform Paketi bir vaatler bütününden ibaret

12.3.2021
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

“Ekonomi Reform Paketi” Cumhurbaşkanı tarafından İstanbul’da Cuma günü açıklandı. Daha önce 2 Mart’ta “İnsan Hakları Eylem Planı” açıklanmıştı. Kamuoyunda her iki paketten de “Reform” anlamında piyasaların beklentilerini karşılamadığı yönünde görüşler yoğunlukta. Ekonomik Reform Paketi’nin açıklama öncesi beklentileri iki ana grupta toplanıyordu. Bunlar; makroekonomik istikrar politikaları ve yapısal politikalar. Makroekonomik istikrar kapsamında ise kamu maliyesi, enflasyonla mücadele ve cari açık problemlerinin ele alınacağı bekleniyordu. Önce paket açıklanacak ve daha sonra uygulamaya dönük yol haritaları belirlenecekti.

Reform kelimesinden ne anladığımız çok önemli. Kelime anlamı yeniden şekil verme, esaslara ilişkin yeniden “formun düzenlenmesi” anlamına geliyor. Son yıllarda bu isimle “reform” yapılan tüm düzenlemelerin yapısal sorunların çözümlerinden ziyade birtakım uygulama aksaklıklarının ortadan kaldırılması, vergi artışları getirilmesi ve yatırım teşvik düzenlemeleri kapsamındaki belirlemeler olduğunu biliyoruz. Bugünkü paketlerin (hukuki ve ekonomik reform paketlerinin) eski programlardan pek bir farkı yok. Köklü değişimler uzun dönemde realize edilebilen düzenlemelerdir. Kriz dönemlerindeki bu tür düzenlemeler günü kurtarma uğruna yapılan teknik regülasyonlardan ibaret kalıyor. Açıklanan paket daha önceki dönemlerde ilan edilen (örneğin YEP gibi) programlardaki vaatler bütününe çok benziyor.

Bu düzenlemeleri şöyle özetleyebiliriz: Paketin özü üretim, istihdam temelinde büyüme amacı şeklinde ifadesini buluyor. Türkiye’nin istihsal (üretim) mücadelesinin istiklal ve istikbal mücadelesi kadar önemli olduğu belirtiliyor. Daha önce defalarca söylendiği gibi Türkiye’yi Dünyanın 10 büyük ekonomisi arasına sokma hedefi tekrarlanıyor. Yeni sivil Anayasa ile istikrar ve güven tesisinin altı çiziliyor. Mali disipline öncelik verileceği, kamuda tasarruf uygulamalarının yapılacağı, kamu borcunun milli gelirin %40’ı olduğu vurgulanıyor. Döviz cinsi borçların toplam borç stokları arasındaki payı düşürülecek. Borçlanmalar, Türk Lirası cinsinden yapılacak. Dar gelirli küçük esnaflara ilişkin olarak da 850.000 esnafın vergiden muaf tutulacağı belirtilmekte. Dijital Vergi Dairesi ve Dijital Vergi Asistanı sistem içerisine alınacak. Kamu-Özel İşbirliği Kanunu çıkarılacak. Bütçe açığı/GSYH oranı %4,3’den %3,5’a revize edilecek. Kamu fiyat artışları gerçekleşen değil beklenen enflasyona göre yapılacak. Hal yasası çıkarılacak, fiyat istikrar komitesi kurulacak. Halka arz süreçleri kolaylaştırılacak. Tek hazine hesabı uygulamasına geçilecek. Ülke risk primi düşürülecek. Vergi politikaları sadeleştirilecek. 18 yaş altına BES uygulama imkanı getiriliyor. Yapısal cari açığa odaklanılarak KOBİ’lerin ihracat yapması teşvik ettirilecek ve sanayide yeşil dönüşüm desteklenecek. Ekonomi Koordinasyon Kurulu oluşturuluyor. Piyasa Gözetim ve Denetim Kurumu kuruluyor. Kamuda taşıt alımına sınır getiriliyor. TÜİK ilişkili kuruluşa dönüştürülecek. Yatırım teşviklerinde öz sermayeli yatırımlara önem verilecek. 3 ayda bir reform takip toplantıları yapılması planlanıyor. Gıda fiyatlarının yakından takibi için çeşitli düzenlemeler mevcut.

Mevcut ekonomik ortamımız maalesef bir yığın ertelenmiş, çözülmemiş yapısal problemler barındırıyor. 20 yılda enflasyon problemini çözemedik. Cari açıklı büyüme modelimiz milli gelirimizin %60’ını geçen borç biriktirdi. Vergi sistemimiz orta ve alt sınıfların gelirini baskılayan, kayıt dışılık yapısal sorununu bir türlü çözemeyen bir görüntü arz ediyor. Vergi yükü oranı OECD ortalaması % 34,3 iken bizde %24,4. Değerleme kuruluşları kısa vadeli dış finansman riskleri üzerinde sürekli uyarılarda bulunuyor. Bu tür risklerin göstergesi olan CDC oranımız 316 gibi kendi sınıfımızdaki ülkelerinkinden hayli yüksek. Finansal ve fiyat istikrarı ile büyümelerimizi kalıcı olarak sürdürülebilir hale getiremiyoruz. En önemlisi “güven”in bir türlü uzun vadeli olarak tesis edilememesidir. Doğrudan yabancı sermaye girişimiz çok azaldı. Pandemi koşulları aynen devam ediyor. İklim anlaşmasını imzalamayan nadir ülkelerden biriyiz. Yeşil dönüşüm konusunda yavaş hareket ediyoruz. Bütün bu koşullar altında küresel ortamlardaki tahvil krizi gibi dönemlerde kur dalgalanmalarını önlemede dolarizasyonun geldiği seviye nedeniyle zorlanıyoruz. Jeopolitik koşullarda gerginlikler devam ediyor. ABD’deki davalar (CAATSA), S-400, F-35 problemleri canlılığını koruyor. Bu paketle ilgili olarak söylenecek ilk söz bir reformdan ziyade vaatler ve yapılacaklar bütününden ibaret olduğudur. Kuşkusuz, bazı olumlu düzenlemeler var. 850.000 küçük esnafa getirilecek vergi muafiyeti, 18 yaş altına BES imkanı getirilmesi, çırak ve kalfalara ilişkin destekler, tahvil garanti fonu düzenlemesi, Dijital Vergi Dairesi ve Asistanı düzenlemesi kanaatimizce olumlu unsurlar. Ancak, bu açıklamaları bir “reform” olarak adlandırmak mümkün değil. Yapısal kronik problemlerimizin (üretim, istihdam, cari açık ve enflasyon gibi) bazı uygulamalarına değinmekle birlikte sorunların radikal çözümlerine ilişkin bir yol haritası yok.

Sorunlarla yüzleşmeden, gerçekleri ifade etmeden, güveni tesis etmeden, kurum ve kurallara dayanan politikalar üretmeden, söylem-eylem bütünlüğü yaratmadan, evrensel standartlarda demokratik ve hukuki ortam oluşturmadan ülkemizin yapısal sorunlarına uzun vadeli, cari açığı azaltan, katma değerli üretimi ve istihdamı arttıran, gelir dağılımındaki bozuklukları düzelten, radikal çözümleri içermeyen bir paketin “reform”la uzaktan yakından ilgisi olmayacaktır.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Yazarlar

Günlük Burç Yorumları 21 Nisan 2021 Çarşamba. Aşk . Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri.

Günlük Burç Yorumları 20 Nisan 2021 Salı. Aşk . Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri.

Günlük Burç Yorumları 19 Nisan 2021 Pazartesi. Aşk . Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri.

Günlük Burç Yorumları 17-18 Nisan 2021 Cumartesi. Pazar. Aşk . Astroloji tüm burçlar ve yükselenleri.

Yazarlar