Facebook ta paylaştweet le
Ana Sayfa / 

Ekonomist: “Tuhaf ikili”

5.3.2021
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Dünyaca ünlü Economist Dergisi bu hafta detaylı bir Türkiye – Rusya ilişkisi analizine yer vermiş. Yazı, ikiliyi “tuhaf” olarak tanımlarken Türkiye – Rusya ilişkisinin aslında Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna dayandığını vurguluyor.

Türkiye ve Rusya bu sene hem Azerbaycan – Ermenistan konusunda, hem de Libya ve Suriye’de karşı karşıya geldi. Kafkaslarda çözülmesi en son sorunlardan biri olan Ermenistan ve Azerbaycan problemini çözdüklerinde Putin “Erdoğan gibi bir adamla çalışmak yalnızca şeref değil aynı zamanda da güvenilir” dedi. Anlaşma sayesinde Türkiye Güney Kafkasya’da ekonomik gücünü arttırırken Rusya’da Dağlık Karabağ’da askeri birlik bulundurma fırsatını elde etmiş oldu.

ABD – Rusya ilişkileri, Rusya’nın Putin’in en büyük rakibi olan Navalny’i Amerikan ajanı ilan etmesiyle kötüleşirken, Türkiye Navalny’e gösterilen muamele ve içeri atılan onlarca destekçisi hakkında sessiz kalmayı tercih etti. Rusya bir yandan NATO’yu Putin’i devirmeye çalışmakla suçluyor.

Yabancı basına göre, Putin’in NATO’daki “tek ve en sevdiği” dostu Cumhurbaşkanı Erdoğan.
Eleştirmenlere göre, aslında bu olası ve mantıklı bir ilişki değil. Rusya ve Türkiye tarihi iki rakip aslında. Asırlar boyu amaçları ve hedefleri çakışan bu iki ülkenin ortaklaşa çalışması ise yeni bir olay değil.
Tarihte olarak, Rusya ve Türkiye, onlarca kez savaşa girmiştir. Kıtayı bir nevi ele geçirmiş “devler” çıkarlarının örtüştüğü alanlarda birçok kez birbirlerinden güç almışlardır ve hâlâ alıyorlar. Örneğin, son zamanlarda Libya ve Suriye'deki iç savaşlar üzerine tartışılıyor. Eylül ayında ise Rusya'nın “arka bahçesi” olarak gördüğü Güney Kafkasya'da karşı karşıya geldiler. Türkiye, Müslüman Azerbaycan’ın arkasında dururken, Rusya, Hristiyan Ermenistan’a destek çıktı. Birçok kişi Dağlık Karabağ’da problemin savaşa dönüşeceğinden endişelenirken Türkiye ve Rusya olayı çözmeyi başardı.

Dağlık Karabağ, Rusya'nın Batılı güçlerin etkisini en aza indirmek için Türkiye ile yaptığı ilk işbirliği değil üstelik. Bolşevik devrimi ve Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşünün ardından, Kemal Atatürk Lenin'i “emperyal” Batı'ya karşı bir müttefik olarak görmüş ve Bolşevikler Türkiye'yi dünya hakimiyeti arayışında bir ortak olarak benimsemişti.

Economist’e göre, Yunanlılarla ve İngilizlerle savaşması için Türkiye'ye silah yardımı yapmışlardı ve Türkler, Bolşeviklerin Azerbaycan'ın petrol sahalarını kontrol altına almalarına ve Güney Kafkasya'da egemenliklerini kurmalarına izin vermişlerdi.

Atatürk ile Lenin arasında 1921'de Türkiye’nin kuzeydoğu sınırını sabitleyen ve Güney Kafkasya’daki varlığını sınırlayan anlaşma o zamandan beri devam ediyor.

2015’te Türkiye’nin Rus uçağını düşürmesiyle ikilinin ilişkileri bozulmuştu. Ardından 2016 darbe girişiminde Putin Erdoğan’ı ilk arayanlardan olmuş ve desteğini dile getirmişti. Amerikalılar Rusya’nın Erdoğan’a darbe haberini verdiğini düşünürken çoğu Erdoğan destekçisi, darbede ABD parmağından şüpheleniyor.

İstanbul Marmara Üniversitesi’nden Rusya uzmanı olan Emre Ersen, "Savaş uçağı krizi, Türkiye'nin Rusya ile nasıl başa çıktığı konusunda bir dönüm noktasıydı" diyor; "NATO Türkiye’nin yardımına koşmadıktan sonra Türkiye, Suriye’deki çıkarlarını artırmanın tek yolunun Rusya ile anlaşmak olduğunu anladı. Bu anlaşma hâlâ geçerli. “

2016'dan beri Erdoğan, Putin'le diğer liderlerle olduğundan daha fazla yüz yüze görüşmüştü. Rusya, Suriye iç savaşında Türkiye’nin rakibi olmaktan çıkıp oradaki en önemli ortağı haline geldi. Kuzey Amerika basınına göre, Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde askeri operasyonlarını ancak Rusya'nın rızasıyla gerçekleştirebildi.

S-400 hava savunma sistemini satın alma kararı ise, şimdiye kadarki yeni ilişkinin en önemli unsuru. İki yıl önce Erdoğan, satın alma işlemini “tarihimizdeki en önemli anlaşma” olarak nitelendirdi. Ama, Sistem bize pahalıya patladı. Türkiye'nin ödediği bedele 2,5 milyar dolarlık donanım, ve Amerika’nın F-35 programından çıkarılma ve buna eşlik eden Türk silah endüstrisi sözleşmelerindeki 9 milyar dolarlık kayıp buna dahil. Aralık ayında Amerika, Türkiye’nin savunma tedarik kurumuna ek yaptırımlar uyguladı.Ersen, “Rusya ve Türkiye'nin ellerinden geldiğince ortak bir zemin arayacağını, ancak Türkiye'nin konumunun Batı’ya Rusya’nınkinden daha yakın olduğu Karadeniz ve Kafkasya’da çıkarlarını uzlaştırmakta zorlanacaklarını” söylüyor. "Bölgesel sorunlar", diyor Ersen; "Türkiye-Rusya ilişkisinin yumuşak karnıdır." İki ülkenin Uzun vadeli beklentileri de farklılaşıyor. Türkiye’nin demografik görünümü ve ekonomik büyüme beklentileri çok daha parlak. Türk nüfusu artarken, Rusya küçülüyor.

Economist Türkiye için "dağınık bir ülke” diyor. Batı ittifakından giderek uzaklaşan bir ülke. Fakat Rusya ile ortaklığı işleri tersine çevirebilir. Bu nedenle siyaset bilimciler Joe Biden’ın dış ilişkilerde atacağı adımların ilk sıralarına “Türkiye’nin Batı’dan uzaklaşıp Putin’e yanaşmasını durdurmak” konusunu alacağında hem fikir.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Yazarlar