Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş
Ana Sayfa / 

Pandeminin sonu

29.5.2020
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

“Sel gider kum kalır, yel gider toz kalır” sözünü atalar söylerken bu günleri öngörmüşler miydi? Bilinmez. Salgın sürecine bakınca her ülke, sosyal kültürel ve geleneksel davranış şekillerinin sonuçlarını, hastalığa yakalanma sayısı olarak aldılar. Yaşlılarına, düşkünlerine, yoksullarına verdikleri öncelik ve değer kadar kayıp yaşadılar. Ekonomik yatırım tercihleri de, hastane, malzeme yeterliliği olarak ortaya çıktı.

Batı dünyasının ekonomik birikim ve kapasitelerinin dünyada kıyaslanabileceği çok fazla ülke yok. Bununla birlikte hastalık adedi ve ölüm oranları bakımından ilk sıraları kimseye bırakmadıkları görüldü.

Bu satırlardan yıllardır yazdığımız gibi para ve zenginlik insan refahını, mutluluğunu ve güvenliğini amaçlamıyorsa. İnsan sömürüsüne, köleleştirmeye, insan yaşamının değersizleşmesine yol açar.

Batı dünyası 2. dünya savaşı sonrası, üretim ve tüketim üzerine kurulan dengede bireye sağlanan sosyal ve ekonomik imkanlar sayesinde bir süre insanların beklentilerini karşılamayı başarmıştı.

Toplumların yaşlanması, yeni rakiplerin çıkması, tüketim alışkanlıklarının değişmesi (azalması) gibi nedenler ve çalışana yönelik sosyal transferler, işçilik ücretlerindeki artış gibi etkenler, üretim birim maliyetleri vb Rekabeti zorlaştırdı.

Çin bu noktada devreye girdi, ilk başlarda neredeyse karın tokluğuna çalışan milyonlarca Çinli, bir Avrupalı işçinin onda birine çalışmakta, uzun mesai yapmakta, izin sosyal haklar vs gibi sorunlar da çıkarmamaktaydı.

Birim fiyatlarının düşmesi, alım gücünü bir süre tahrik etse de uzun süreler devam etmesi beklenemezdi; öyle de oldu.

Pandemi sonrası dönemde ise normalleşme sürecinde birkaç durum öne çıkacaktır.

1- İnsanlar Büyük afet ve krizlere hazırlıksız yakalandıklarını fark ettiler. Bunun sonucu olarak önümüzdeki dönemde bireysel tasarruflara, yönelme eğilimleri artacaktır. Yatırım aracı olarak da, gayrimenkul ya da uzun vadeli yatırım araçlarından ziyade, çabuk nakde dönebilecek yatırım araçları tercih edilecektir.

2- Yeni açılan otel, plaj, restoran gibi paranın döndüğü alanlarda eskisi kadar yoğunlukta kişi kabul edilemeyeceği için sabit giderlerin kişi başına düşen payı artacak ve fiyatlar genel seviyesi yükselecektir.

3- Genel kanaat olarak eski yaşam tarzına geri dönemeyen bireylerde fakirleştikleri hissiyatı kuvvetlenecek, imkânı olanlar refahlarını tekrar sağlamak için ürettikleri mal ve hizmet fiyatlarını artıracak fakat satış adedini artıramayacakları için genel memnuniyetsizlik artacaktır. Stagflasyon riski ortaya çıkacaktır.

4- Genel memnuniyetsizlik pandemi öncesinde bazı ülkelerde zaten var olan hükümet karşıtı eylem ve protestoları artıracak. Hükümetler ayakta kalabilmek için ulusalcılık, milliyetçilik söylemlerine yüklenerek otoriterleşmeye doğru yol alacaklardır.

Olaylara iyimser yaklaşım ise uzun vadede Çin’in üretim tekeline bir çözüm bulmak gerektiği ve çözüm bulunurken mümkün olabildiğince üretimin tabana yayılması, tüm gelişmekte olan ya da az gelişmiş ülkelerin bundan pay almasıdır. Bu bir temenni olmakla birlikte, gerçekleştirme niyeti olsa bile uzun zaman alacağı gerçeğini unutmamak gerekir.

Türk ekonomisi için de bu yönde değerlendirmeleri zaman zaman dillendirdiği görülmekte birlikte zamanın kısa olmadığı açıktır. Bu sebepten altın ve dövize uygulan banka sigorta ve muamele vergisi, dövizde yüzde bire çıkarılırken altına da aynı tarife uygulandı. Bilenler bilir çok uzun zamandır bu tür bir ayarlamanın yapılması gerektiğini yazıp söylemişimdir. Bu ülkede çok önceden yapılması gereken uygulama şu şekilde yapılması doğru olabilirdi; İhracat, ithalat yurt dışı seyahat vs. dövize ihtiyacı olanlar muaf olmak üzere, yapılacak tüm döviz yatırımlarına %5 BSMV, döviz büfelerinin kapatılarak döviz ticaretinde tek yetkili merci bankalardır, şartının getirilmesi. Ve bunu yapılması gereken tarih ise Eylül 2015 idi. Her işimiz geç olduğu için, güç oluyor maalesef.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Yazarlar
Website Security Test