Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş
Ana Sayfa / 

Virüs, faizler ve petrol savaşları

13.3.2020
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Çin’de çıkan ve hızla yayılan, çaresi de henüz bulunamayan coronavirüsünün dünya sağlığını ciddi bir şekilde tehlikeye sokması yanında, küresel ekonomiyi de sarsacağı anlaşılmaktadır. Tehlikenin boyutu, virüse çare bulmanın uzaması halinde giderek büyüyecek ve ekonomik dengeleri bozabilecek gibi görünmektedir. Daha şimdiden, borsalar hızla gerilemekte, ekonomik büyüme hızları aşağıya çekilmekte ve muhtemel resesyonlara karşı önlemler geliştirilmektedir. Daha önceleri %3 civarında tahmin edilen ortalama büyüme hızlarının 2020 de % 1-2’lere kadar ineceği görüşü yaygın hale gelmektedir. Kötümser tahminlerin ana sebeplerinden bir dünya tedarik zincirinin bozulma tehlikesidir. Bir ürünün piyasaya sunulacak hale getirilmesi, birçok farklı ülkeden ithal edilen ham madde, ara malları ve yarı mamullerin bir araya getirilmesi ile mümkün olabilmektedir. Çin, bu tür malların ithal edildiği ana kaynaklardan birisidir. Ülkemiz de, bir mamulün bünyesine giren maddelerin ithalatçısı veya bazı maddelerin de ihracatçısıdır. Herhangi bir ülkede veya ülke gurubunda, virüsün sebep olabileceği aksama, tedarik zincirini bozacak sanayi sektörünü olumsuz yönde etkileyecektir. Belirsizlik fiyatlama politikalarını etkileyecek, üretim ve teslim mekanizmalarını zora sokacaktır. Kaldı ki, böyle bir belirsizlik sadece arz cephesini değil ayni zamanda talep cephesini de etkisi altına alacağı için, dengelerin bozulma ihtimali daha da artacaktır.

Ekonomik durgunluğa bir kısa vadeli çözüm olarak düşük faiz ve parasal genişleme politikasının yürürlüğe konulduğu anlaşılmaktadır. Nitekim ABD Merkez Bankası(FED) geçtiğimiz hafta olağanüstü bir kararla faizleri yarım puan indirerek %1-1,25 bandına çekmiştir. Bazı çevreler, bu oranların da yetmeyeceğini, FED’in, faizleri sıfıra kadar indirebileceğini öne sürmektedir. Avrupa Merkez Bankası da zaten negatif olan faizleri daha da indirmiştir.  Birçok ülke de bu eğilimi izlemiş faiz hadlerini geriye çekmiştir. Yani dış kaynak bol ve ucuzdur.  Ancak bütün bu tedbirler bile piyasalardaki tedirginliği ortadan kaldırmaya yetmemektedir. Çünkü virüsün etkisinin uzun sürebileceği endişesi vardır.

Küresel ekonomideki durgunluk birçok madde yanında petrol talebini de düşürmüştür. Fiyatlar Ocak ayında 68 dolar/varile kadar çıkmışken şimdilerde 45 dolara kadar inmiştir. Petrol piyasası, talebin ve buna bağlı olarak fiyatların düşmesi sonucu alınacak önlemleri tartışırken, üstüne bir de Suudi Arabistan-Rusya petrol anlaşmazlığı çıkmıştır. Suudi Arabistan, Rusya’ya petrol üretiminin azaltılmasını önermiş, Rusya ise üretimi kısmayacağını ve düşük fiyatlara hazır olduğunu bildirmiştir. Muhtemelen Rusya fiyatların yükselmesinin, ABD kaynaklı kaya gazının ekonomik hale gelmesini istememektedir. Zaten en büyük alıcı olan Çin, Rusya’dan petrol alımlarını, depolama amacı için olsa bile sürdürmektedir.  Suudi Arabistan’ın Güney ve Doğu Asya’ya ihracatı ise, virüsün sebep olduğu talep azalması dolayısıyla gerilemektedir. Petrol fiyatları, bu anlaşmazlık dolayısıyla 30 dolara kadar inmiştir. S.Arabistan’ın da üretimini arttırmaya karar vermesi halinde fiyatlar daha da aşağıya çekilecektir.

Petrol fiyatlarını düşmesi, doğal olarak, petrol ithalatçısı olan ülkemiz için olumlu bir gelişmedir. Petrol fiyatlarında 20 dolarlık bir düşüş, enerji faturasını 10 milyar dolar azaltacaktır. Dış kaynağın bol ve ucuz hale gelmesi de maliyetlerin düşmesi, rekabet gücümüzün artması ve cari açığın daha kolay finansmanı açılarından ülkemizin yararınadır. Ancak virüs etkisinin uzun sürmesi, yukarıda belirttiğimiz gibi, tedarik zincirinin bozulması, dünya ekonomilerinde ortaya çıkmaya başlayan durgunluğun sürmesi, bu avantajları sınırlı kılacak ve belki de ortadan kaldıracaktır.

Ülkemizin ihracat ürünleri, genelde ucuz, ikame edilebilir ve rekabet gücü sınırlı olan nitelikte ürünlerdir. İthalatımızın % 70 e varan kısmı hammadde ve ara mallarından oluşmaktadır. Bu alanda meydana gelecek bir tedarik aksaması ihracatımızı etkileyecektir. İhracat pazarlarımızdaki ekonomik durgunluk ta bu olumsuz duruma eklenecektir.

Son zamanlarda artan turizm gelirlerimiz de, virüs tehlikesi ile azalma eğilimine girecektir. Şimdiden bu yolda, iptaller yaşanmaktadır. Virüs dolayısıyla, turizm dışındaki hizmet satışları da zarar görmektedir. Döviz getirici işlemler sektörleri içinde yer alan ve hızla gelişen fuar organizasyonları ya iptal edilmekte ya da ertelenmek durumunda kalmaktadır. Aynı şeyi, uluslararası kongreler ve seminerler için de söylemek mümkündür.

Herkesin umudu, bu öldürücü virüsün çaresinin hızla bulunmasıdır.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Yazarlar
Website Security Test