Facebook ta paylaştweet leGoogle Plus ile paylaş
Ana Sayfa / 

Sev veya terk et!

10.5.2019
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

İspanyollar geldiğinde dünya nüfusunun yüzde on ila on beşi Amerikalarda (yani Kuzey Orta ve Güney Amerika'da) yaşıyorlarmış.

Bu nüfus İspanyollar ve Portekizliler gelince yaklaşık yüzde seksen oranında kaybolmuş. Bunu sadece salgın hastalıklara, ve Avrupalıların silahlarının üstünlüğüne bağlamak da artık yeni bilgilere göre yeterli değil.   Örneğin son kültür olan Aztekler o denli halkı baskı altında tutuyorlarmış ki birçok kabile Hernan Cortez ile birlikte Azteklere karşı savaşmış.

Daha önce de kabileler birbirleri ile hep savaşmış. Avrupa kıtasında olduğu gibi. Ve inanılmaz kentler, surlar inşa etmiş Mayalar. Sonra iklim değişimi ve fazla kibir ile halk asilzade sınıf ile rahiplerini terketmiş. 60 km öteden yepyeni bir aile devleti (dynasty) kurulmuş. Şehirlerin azametini görmek gerek anlayabilmek için.

Ben ilk kez bu yönetici sınıftaki afra tafranın ve esasen elbirliği olsa aşılabilinecek çevre felaketlerinin bir medeniyeti nasıl yok ettiğini Luxor ve Karnak tapınaklarında farketmiş ve bunu da yazmıştım.   Orta Amerika'da doğa daha cömert. Bir medeniyetin yönetici sınıfı çok kibirli olup tarım da beklendiği gibi birkaç yıl ard arda başarılı olmayınca halk ayakları ile seçim yapmış ve düzeni, sevmeyip terketmiş. Rahat ve ezilme yerine ormanın içinde kendi geçimini sağlamış. "Medeniyet" de "yağmur ormanına" bırakılmış.

Luksor ve Karnak'ta çöle ve kumlara bırakılan medeniyet burada binalarıyla, inançları ile ve "milli bayramları ile" sarmaşıklara terkedilmiş.

Orta Amerika'da birçok Medeniyet bu şekilde inşa edilip terkedilmiş. El Mirador ve Tikal isimlerine ve oradaki resimlere bakarsanız veya Chichen İtza'ya yapıları görebilirsiniz. Altta Orta Amerika Arkeolojisinin, Coe ve Houston'un klasik "The Maya" kitabından El Mirador'un bir rekonstrüksiyon resmi ile en üstte Tikal'den bir Piramidin tepesinden, ormanın içinde neredeyse kaybolmuş bir diğerinin resmini internette fazla gezinmek istemeyenler için bu yazıya ekliyorum.

Maya sonradan batılılarca takılan isim. Kendi kendilerini kabileler başka isimler ile anmışlar.

Kültürlerin birbirleri ile uyuşması çok da kolay olmuyor. İspanyollar da Mayaları o denli ezmişler ki son Mayalar Tulum kalesinde 1800 lü yılların sonuna doğru İspanyollara kafa tutmuşlar. Bu kale savaşı 1901 e kadar sürmüş.

Zapatista isyanı tarihi ise 1994 yani bugünden yirmi beş yıl öncesi!

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Yazarlar
Website Security Test