Menemen’de serbest bölge çıkmazı

İZBAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Eyüp Sevimli, Gözlem Gazetesi Yayın Kurulu Toplantısına katıldı.

Türkiye’deki serbest bölgelerde eşine rastlanmayan bir durum İzmir’in Menemen ilçesinde yaşanıyor. İzmir Serbest Bölgesi’nin (İZBAŞ) genişleme alanı olarak gördüğü yer Cumhurbaşkanı kararıyla Menemen Serbest Bölgesi olarak ilan edildi. İş bununla da kalmadı, serbest bölgenin kurulacağı alan Menemen Belediyesi tarafından yakın zamanda ihaleyle satışa çıkarılacak. Mevcut serbest bölgelerde alan, kurucu ve işleticisi ile birlikte açıklanırken, kuruluşu ilan edilen “Menemen Serbest Bölgesi”ni kimin işleteceği de belirlenen arazinin satışı sonrasında netleşecek.

İzmir Serbest Bölgesi’nin iki senedir genişleme sahası olarak gördüğü ve ilgili kurumlar ile görüşmelerini sürdürdüğü 1.5 milyon metrekarelik alana, 30 Ekim 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Cumhurbaşkanlığı kararı ile Menemen Serbest Bölgesi adı altında bir tüzel kişilik ilan edildi. Söz konusu alanda İZBAŞ’a çit komşusu ikinci bir serbest bölge kurulursa, bu şirketlerin oraya yatırım yapması neredeyse imkânsız hale gelecek. Katı gümrük mevzuatına tâbi olan Serbest Bölgeler; hammadde, ekipman, araç, personel başta olmak üzere her türlü giriş ve çıkışların belirli kurallar ile sınırlandırıldığı alanlar olması nedeniyle, söz konusu alanda başka bir serbest bölge kurulması durumunda tesisler arasında en ufak bir malzeme transferi için bile gümrük prosedürünün devreye girmesi gerekecek. Ayrıca, İZBAŞ’ta mevcut olan ve yatırımcısına hiçbir sorun yaratmadan işleyen altyapının genişlemesi yerine, sil baştan yeni bir altyapı kurulması gerekecek.  Bu durum altyapı maliyetlerini de artıracak.

Gözlem Gazetesi Yayın Kurulu Toplantısı’na katılan İzmir Serbest Bölgesi (İZBAŞ) Yönetim Kurulu Başkanı Eyüp Sevimli, 30 Ekim 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı’yla tüzel kişilik kazanan Menemen Serbest Bölgesi’ne dair açıklamalarda bulundu ve Gözlem Gazetesi Yayın Kurulu Üyelerinin konuya ilişkin sorularını yanıtladı.

“2 yıldır büyüme alanı ilan ettirmeye çalışıyoruz”

İZBAŞ’ın doluluk oranının yüzde 90’a ulaştığını söyleyen Sevimli, alana ihtiyaç duyulduğunu ve Cumhurbaşkanlığı kararı ile tüzel kişilik kazanan Menemen Serbest Bölgesini iki yıldır büyüme alanı olarak ilan ettirmeye çalıştıklarını aktardı.

İZBAŞ’ta yer alan ve büyümek isteyen firmalardan gelen genişleme alanı talebinin ardından yaşanan süreci anlatan Sevimli, şu bilgileri verdi:

“Serbest bölge ilan edilen yeri biz büyüme alanı olarak tespit ettik. Oranın tüm noktalarını, haritadaki yerini çıkardık. Büyüme planlarını Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü’ne götürdük. Belediye Başkanı ile görüştük. Bu bölge o zaman belediyenin üstünde değildi. Belediye Başkanı ilk görüşmemizde buranın nasıl satılacağı, hangi şartlarda satılacağı ile ilgili olarak ‘1 hafta, 10 gün içinde fiyat tespiti yapın, bunun satışı ile ilgili çalışmaları yapalım’ dedi. 2-2,5 ay gibi bir zaman sonra görüşebildik yeniden. O görüşmemizde de orası vasfını kaybetmiş mera alanı olarak görünüyordu. Merayı Menemen Belediyesi üzerine aldı. Zaten bize satabilmesi için üzerine alması gerekiyordu. Adımlar atıldıkça bu iş 30 Ekim’e kadar geldi. Büyüme alanımız olarak ilan edilecek bu bölge pazarlık usulü ile satışı yapılıp, işletmemize sunulacaktı ama oranın satışının Belediyeler Kanunu gereğince açık artırmayla ya da ihaleyle satılması gerekiyormuş. Bunlar sonradan öğrenildi. İlk önce ‘sadece serbest bölge işletici şirketleri’ katılabilir, sonra ‘açık ihale usulü olduğu için herkes katılabilir’ denildi.”

“Yan yana iki serbest bölge doğru değil”

İZBAŞ’ın bitişiğinde başka bir serbest bölge olma ihtimalini eleştiren Sevimli, “Bunun olmaması gerekir. Bu konunun doğru idare edilmesi ve doğru sonuçlandırılması gerekirken bu noktaya gelmiş olması doğru değil. İhaleye herkes katılacak, sonuçta bir başkası da o ihaleyi kazabilir. Halbuki bizim orayı almamız gerekiyordu. Eğer çok pahalı, olmadık bir rakamdan verilmek istenirse, ortada serbest bölgenin büyüme imkanı kalmaz. Hiçbir zaman bir serbest bölgenin dibine başka bir serbest bölge yapılması gibi bir durumla karşılaşılmamıştır. Bu doğru değildir. Bir serbest bölge daha kurulma aşamasında bile şayet başarılı bir grafik çizer, yatırım alanını düzgün şekilde işletmeyi başarırsa ‘bunun mutlaka bir büyüme alanı olması lazım’ diyerek serbest bölgeler, yanında büyüme alanı olan yerleri seçiyorlar. Bunun bu şekilde planlanması gerekir. Ben eğer bir bölgenin yöneticisiysem oranın devleti gibi davranmak zorundayım. Ve büyüme olasılığı olan şirketlere yanında bir büyüme alanı sağlayabilmeliyim” ifadelerini kullandı.

“Yatırımcı kaybedilir”

İZBAŞ’ın büyümeye ihtiyacı olduğunu söyleyen Sevimli, “Bölgemizin içerisindeki firmaların yatırım ile ilgili talepleri var, onlara yer temin etmemiz gerekiyor.  Sanayicilikte eğer müşterileriniz sizi büyümeye teşvik ediyorsa büyümemekte direnemezsiniz. ‘Ben küçük kalacağım’ dediğiniz anda zaten o müşterileri de kaybedersiniz. Yatırımcıları da kaybedersiniz. Sizin yatırımcınız sizin bölgenizde yaptığı yatırımı, bir başka yerde yaptığı zaman, yarın o yatırımı da onun yanına taşır. Birleşmek beraber olmak tüm sanayiciler için üretimi kolaylaştırır ve verimini artırır” diye konuştu.

İHALE TAKVİMİ NETLEŞMEDİ

14 Aralık 2022 tarihinde toplanan Menemen Belediye Meclisi’nde, 1.5 milyon metrekarelik alanın ihale yoluyla satışının gerçekleştirilmesi işinin Encümen tarafından takip edilmesi yönünde bir karar alındı.

Oy çokluğu ile alınan kararda, “30 Ekim 2022 tarih ve 31998 sayılı Resmi Gazete’de 6318 karar sayısı ile Menemen Serbest Bölgesi olmasına karar verilen ve ilan edilen mülkiyeti belediyemize ait ilçemiz Maltepe Köyü, 0 ada 1520 parselinde bulunan 1.501.130.06 m2 taşınmazın satışının yapılmasının kabulüne ve satış işlemlerinin 5393 sayılı kanunun 34. maddesinin (g) bendi ve 2886 sayılı kanunun 13. maddesinin 5. fıkrası gereğince Belediye Encümeni eliyle yürütülmesine, meclisimizce oy çokluğu ile karar verildi” ifadesi yer aldı. Çalışmalarını sürdüren Belediye Encümeni henüz ihale takvimini netleştirmedi.