Rekor üstüne rekor; dış ticaret açığı 8 ayda 73,4 milyar dolara ulaştı

Ticaret Bakanlığı’nın verilerine göre ağustosta dış ticaret açığı geçen senenin aynı ayına göre yüzde 161,8 artışla 11,3 milyar dolara ulaşarak rekor tazeledi. Yılın ilk sekiz ayında dış açık 73,5 milyar dolara yükseldi. İhracat, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 13,2 artarak 21 milyar 341 milyon dolar, ithalat da yüzde 40,8 yükselişle 32 milyar 618 milyon dolar olarak kaydedildi. İthalatın yüzde 27'si ise enerji kaynaklı oldu.

Türkiye Aralık 2021’den beri uygulanan “Faiz sebep, enflasyon sonuçtur” politikasıyla cari dengenin sağlanmasıyla enflasyonun düşeceğine inanıyordu. Uygulanan bu yeni “ekonomik model”de değersizleşen Türk Lirası’nın ihracatı destekleyeceği, düşük faiz ortamının da yatırımları yukarı taşıyarak istihdamı artıracağı savunuluyordu. Ancak veriler tam tersinin yaşandığını gösteriyor. Düşecek denilen enflasyon enflasyon yüzde 80’in üzerine çıktı. Döviz kuru, rekor seviyeye yükseldi.  Ağustos verilerine bakıldığında dış ticaret açığının uçtuğu ve ithalatın ihracata göre çok daha fazla arttığı görülüyor.

Ağustosta 11,3 milyar dolarlık açık

Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 2022 yılı Ağustos ayında geçen yılın aynı ayına göre; ihracat yüzde 13,2 oranında artışla 21 milyar 341 milyon dolar, ithalat yüzde 40,8 oranında artışla 32 milyar 618 milyon dolar oldu.

Ağustosta dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 161,8 artışla 11 milyar 277 milyon dolara yükseldi. Geçen sene aynı ayda açık 4 milyar 307 milyon dolardı. Dış ticaret hacmi ağustosta yıllık yüzde 28,4 oranında artarak 53 milyar 959 milyon dolara yükseldi.

8 aylık açık 73,5 milyar dolar

2022 yılı Ocak-Ağustos döneminde ise geçen yılın aynı dönemine göre, ihracat yüzde 18,3 oranında artışla 165 milyar 672 milyon dolar, ithalat yüzde 40,7 oranında artışla 239 milyar 127 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu dönemde dış ticaret hacmi, yüzde 30,6 oranında artarak 404 milyar 799 milyon dolar oldu.

Ocak-ağustos döneminde dış ticaret açığı yıllık yüzde 146,4 artışla 73 milyar 454 milyon dolara yükseldi.

2022 yılı Ağustos ayında geçen yılın aynı ayına göre; ihracatın ithalatı karşılama oranı 16,0 puan azalarak yüzde 65,4 olarak gerçekleşti. Enerji verileri hariç tutulduğunda, ihracatın ithalatı karşılama oranı 13,9 puan azalarak yüzde 82,7 olarak gerçekleşti.

Cari açık ve döviz sorunu büyüyor

Ocak-ağustos döneminde dış ticaret açığı 73,5 milyar dolarla tarihi seviyelere yükselirken, ocak-haziran dönemindeki cari açık da 32,4 milyar dolar oldu. Sonbaharla birlikte turizm gelirlerinin de düşmesi ve enerji harcamalarının da artmasıyla birlikte cari açık ve dolayısıyla döviz sorununun büyümesi bekleniyor.

TL’nin reel değeri 7 ayın dibinde

Reel efektif döviz kuru endeksi, ağustosta TÜFE bazında 1,05 puan azalarak 52,84 ile 7 ayın en düşük seviyesine geriledi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan geçici verilere göre, reel efektif döviz kuru endeksi, TÜFE bazında Ağustos’ta bir önceki aya kıyasla 1,05 puan azalarak 52,84’e indi. Endeks, Temmuz’da 53,89 düzeyinde bulunuyordu.

Reel efektif döviz kuru, Ocak ayında 52,07 olarak ölçülmüştü. Aralık 2021’de ise 48,10 ile rekor düşük seviyeye gerilemişti.

Bu dönemde Yİ-ÜFE bazında reel efektif döviz kuru endeksi de 1,07 puan azalışla 84,45’ten 83,38’e geriledi.

Türk lirasının değeri, Ağustos’ta 2021’in aynı ayına göre TÜFE bazında 9,33 puan azalırken, Yİ-ÜFE bazında ise 3,95 puan arttı.

Türkiye’nin dış ticaretinde önemli paya sahip ülkelerin para birimlerinden oluşan sepete göre, ikili ticaret akımları kullanılarak ağırlıklandırılan Türk Lirasının ortalama değeri ile nominal efektif Döviz kuru hesaplanıyor. Nominal efektif döviz kurundan da nispi fiyat etkileri arındırılarak reel efektif döviz kuruna (REK) ulaşılıyor.

REK, TÜFE, ÜFE ve birim işgücü maliyetlerden biriyle arındırılarak üç farklı alt endeks oluşturuyor. TCMB enflasyon hedefi kapsamında TÜFE bazlı REK’i esas alıyor.