TÜİK bile düşüremiyor; enflasyon 20 yılın zirvesinde, yüzde 70’e dayandı

Uzmanlar “Bu yaz fiyatların geride kalan kış ayındaki yüksek fiyatlara göre düşük, ancak 2021 yazına göre de yüksek olacak” diyorlar.
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

İktidarın hatalı ekonomi politikalarının faturasını halk yoksullaşarak ödüyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre Nisan ayında tüketici fiyatları bir önceki aya göre yüzde 7,25, yıllık ise yüzde 69,97 arttı. Üretici fiyatlarında ise aylık artış yüzde 7,67, yıllık ise yüzde 121,82 olarak hesaplandı. Yüzde 70’e dayanan tüketici enflasyondaki bu seviyeler “2002 yılından bu yana görülen en yüksek yıllık enflasyon” olarak kayıtlara geçti. Yıllık enflasyon Mart ayında yüzde 61,14’e kadar tırmanmıştı.

Hayat pahalılığı aldı başını gidiyor, enflasyon her ay büyük hızla artmaya devam ediyor. Tüketiciler, geride kalan kış mevsiminde hem artan girdi maliyetleri, hem de soğuk havalar sebebiyle kış sebze meyvelerini dahi pahalı tüketti. Şimdi havalar ısınmaya başladı, gözler sebze meyve fiyatlarına çevrildi. Mart ayı sonuna kadar kış sebzeleri olan, pırasa, taze soğan, marul, roka, dereotu gibi sebzeler belki de tarihinin en yüksek fiyatlarından satıldı. Biber, patlıcan, kabak ve domates gibi ürünlerin marketlerdeki kilogram fiyatı 40 lira seviyelerini görmüştü.

Üreticiler ve uzmanlar, “Nisan ayında yüzde 70’e dayanan” rekor enflasyona bakarak, “bu yaz fiyatların geride kalan kış ayındaki yüksek fiyatlara göre düşük ancak 2021 yazına göre de yüksek olacağını” öngörüyor.

Fiyatlardaki yükseliş resmi istatistiklere de yansıdı. TÜİK verilerine göre sadece martta tarımsal üretimin en önemli girdi maliyeti olan motorindeki artış yüzde 32,67. Bu artış üretime yansıdı. TÜİK’e göre martta kuru soğanda yüzde 20.56, kıvırcık marulda yüzde 17,51, beyaz lahanada yüzde 17,10 fiyat artışı yaşandı. Listede yer alan gıda ürünlerinin çoğunda yüzde 10’un üzerinde artış olduğu görülüyor. Ayrıca bu veri sadece bir önceki aya göre artışını gösteriyor. Yani yıllık bazdaki toplam artış tüketici için çok daha yüksek.

Antalya Ticaret Borsası, Nisan ayı Antalya Halleri Domates, Sebze ve Meyve Endeksi’ne göre domates fiyatı son bir yılda yüzde 198,72, sebze fiyat endeksi de yüzde 154, meyve endeksi yüzde 70 oranında arttı.

 

Yüzde 70’e dayandı

Verileri tartışma konusu olan TÜİK, Nisan ayı enflasyonunu beklentilerin üzerinde bir oran açıkladı. TÜFE aylık bazda yüzde 7,25, bir önceki yılın aynı ayına göre ise yüzde 69,97 artış kaydetti. TÜFE’de artışın aylık bazda yüzde 5,5-6 civarında gelmesi bekleniyordu.

Yıllık en düşük artış yüzde 18,71 ile haberleşme ana grubunda gerçekleşti. Bir önceki yılın aynı ayına göre artışın düşük olduğu diğer ana gruplar sırasıyla yüzde 26,23 ile giyim ve ayakkabı, yüzde 27,73 ile eğitim ve yüzde 35,95 ile sağlık oldu.

Buna karşılık, bir önceki yılın aynı ayına göre artışın yüksek olduğu ana gruplar ise sırasıyla, yüzde 105,86 ile ulaştırma, yüzde 89,10 ile gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 77,64 ile ev eşyası oldu.

Nisan 2022’de, endekste kapsanan 409 maddeden, 27 maddenin ortalama fiyatında düşüş gerçekleşirken, 45 maddenin ortalama fiyatında değişim olmadı. 337 maddenin ortalama fiyatı ise arttı.

 

ÜFE 27 yılın zirvesinde…

Nisan’da aylık yüzde 7,67 oranında artan üretici fiyatları, yıllık yüzde 121,82 oranında artarak 1995 yılı sonrası zirveye çıktı. Üretici tarafında sanayinin dört sektörünün aylık değişimlerine baktığımızda; madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 12,77, imalatta yüzde 7,35, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında yüzde 7,99 ve su temininde yüzde 14,95 oranında yükseliş görüldü. Sektörde yıllık bazda en çok artış yüzde 249,55 ile kok ve rafine petrol ürünleri, yüzde 247,50 ile elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme ve yüzde 243,52 oranında artışla ham petrol ve doğal gaz grubunda yaşandı.

 

ENAG: Yıllık yüzde 156…

Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) nisan ayına ilişkin enflasyon hesaplamasını paylaştı. ENAG’a göre enflasyon Nisan ayında aylık bazda yüzde 8,68 arttı, son 12 aylık artışı ise yüzde 156,86 olarak gerçekleşti. Fiyatı geçen ay en çok artan ilk üç ürün; süt, ayçiçek yağı, yoğurt oldu

 

İTO: Aylık 11,36…

İstanbul Ticaret Odası’nın kentteki perakende fiyat hareketlerinin göstergesi olan İstanbul Ücretliler Geçinme İndeksi, Nisan 2022’de bir önceki aya göre yüzde 11,36, toptan fiyat hareketlerini yansıtan Toptan Eşya Fiyatları indeksi de yüzde 5,33 artış gösterdi.

 

MERKEZ BANKASI: “EKMEK, MAKARNA, ET VE SÜTE BÜYÜK ZAMLAR YOLDA”

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)  buğday fiyatının artması nedeniyle önümüzdeki 4 ay boyunca ekmek, makarna, un, bulgur ve tahıl ürünlerine zamların devam edeceğini rapor etti. Bu artışların tüketici enflasyonunda 17 puanlık artışa yol açacağı vurgulandı.

TCMB, buğday ve yem fiyatlarının gıda enflasyonuna etkisini ortaya koyan bir analiz çalışması yayımladı. Raporunda, yem fiyatlarına gelen zamlar nedeniyle kırmızı ve beyaz et ile yumurta, süt ve süt ürünlerinde yeni zam riski oluştuğunu rapor etti.

 

Tedarik sıkıntısı

Çalışmada, önümüzdeki dönemde yaşanacak gıda zamlarına ilişkin şu tespitler yapıldı: “2020 yılında yaşanan kuraklık ve döviz kurundaki artışla beraber ekmeklik buğday fiyatları artış eğilimine girmiştir. Devam eden jeopolitik görünüm, uluslararası buğday fiyatları ve tedarik sıkıntıları kanalıyla ekmek, makarna, un, bulgur ve fırın ürünleri üzerindeki riskleri canlı tutmaktadır. Rusya-Ukrayna çatışmasının etkisiyle 23 Şubat-18 Nisan arasında yurtiçi ekmeklik buğday fiyatları yaklaşık yüzde 28.3 oranında artmıştır.

 

Buğdayda artışın etkisi yüzde 17…

Teknik tahminler yurtiçi buğday fiyatlarındaki yüzde 10 oranındaki bir artışın tüketici ekmek-tahıl enflasyonuna yansımasının 4 aylık bir süre zarfında 6 puan civarında olduğuna işaret etmektedir. 23 Şubat-18 Nisan arasında buğday fiyatlarının yüzde 28.3 arttığı dikkate alındığında, diğer faktörlerin (kur, mazot, tedarik zinciri) etkisi sabitken bu gelişmenin ekmek tahıl grubuna olası ek etkisinin 17 puan civarında olacağı hesaplanmaktadır.”

 

Et ve süt fiyatları da etkilenecek

Merkez Bankası çalışmasında, tahıl ve yağlı bitkilerdeki fiyat artışlarının yurtiçi yem fiyatlarını, bunun da kırmızı ve beyaz et, yumurta ile süt ve süt ürünleri üzerinde zam baskısı oluşturduğuna vurgu yapıldı. Çalışmada, “Bu durum dikkate alındığında, jeopolitik gelişmeler dış fiyat baskıları kanalıyla tüketici gıda fiyatları üzerinde kayda değer etkiler oluşturmaktadır” denildi.