Yaşar Aksoy’dan “Efeler İsyanı”

Kurtuluş Savaşımızda daha işgalin ilk günlerinde efeler Emperyalizmin uşaklarına efelenmişler. Dünyayı zindan etmişlerdir bu işgalcilere. Yaşantısını kurtuluş savaşı araştırmalarına adamış olan Yaşar Aksoy’dan kurtuluş savaşının tam 100. yılında yeni bir kitap daha, “Efeler İsyanı – Kuvayı Milliye Direnişi”… Efeler ve zeybeklerle dağlarda Yunan işgaline karşı çarpışan Üsteğmen Zekai Kaur’un şimdiye kadar gizli kalmış hatıratı bu kitapla gözler önüne serilmekte..

Tarihe ışık tutan bu kitapta bir film izler gibi o günlere dönüyor okur. Efeler dünyasına bir ayna tutulmuş. Yaşantıları kareler halinde akıyor. Efe ve kızanlarının öykülerine tanık olunuyor sayfalarda ilerlerken. Efelerin Osmanlı döneminde eşkıya, işgal döneminde vatansever olduğu gerçektir.

“Efe” sözcüğü ağabey, mert adam, yiğit anlamında kullanılan bir otantik Türk tanımıdır. Köy yiğidi, namus ve ahlak kabadayısı anlamına gelen bu kelime, zeybek toplulukları başkanına verilen ad olarak da bilinir. Osmanlı döneminde otoriteye karşı kendilerini dağların hakimi ilan eden çete başlarına efe tanımı kullanılır.

Kurtuluş Savaşı yıllarında Yörük Ali, Demirci Mehmet Efe, Gökçen Efe gibi nice efeler, daha yaygın askeri milli mücadele başlamadan düşmanla çete savaşları yaparak bağımsızlığımıza büyük katkıları olmuştur. Tüm efelerin tek amacı vardı. Bulundukları yöreyi saldırgan ve işgalci Yunan militarizminden, Rum ve Ermeni çetelerinin zulmünden korumak, Türk ordusu yetişinceye kadar bu ulusal tehlikeyi mümkün olduğunca yıpratmaktı. Aydın’ı Yunan işgalinden Yörük Ali efe komutasında efelerin kurtardığı unutulmamalıdır. Tüm bu direnişe, Yörük Ali efeyi dağda direnişe ikna eden Üsteğmen Zekai Kaur tanıklık etmektedir. İşgalci, düzenli bir orduyu darmadağın etmek ancak efelere yakışırdı.

Milli Mücadele’de vatanımıza katkı sağlayan efelerin bazıları cephede şehit olmuşlardı. Tire yöresinden Gökçen Efe de şehit olanların içindedir.

Demirci Mehmet Efe’nin katibi Galip Hoca’nın, yani bildiğimiz Celal Bayar ile Ayyıldız Çetesi reisi Çakırbeyli Aydın (Menderes) efenin dağda ilk kez karşılaşıp, tanışıp, kucaklaştığına şahit olan Üsteğmen Zekai Kaur’un hatıratının sayfaları birbirinden ilginç bilinmeyen olayları açıklamakta. Kurtuluş Savaşımızda Efeler Cephesi’nin tüm ayrıntılarının anlatımı var kitabın tümünde. Zekai üsteğmen bunların tümüne tanıklık etmekte…

Yaşar Aksoy’un efelere düşkünlüğü bir başkadır. İmza günlerine, söyleşilerine giyimli, kuşamlı efeleri götürürdü. Torunun adı da Efe’dir. Sevgili Aksoy, çağdaş bir efedir. Modern giyimli kuşamlı bir efedir. Emperyalizme karşı mücadelesini kalemiyle, düşünceleriyle vermektedir. Efelenmektedir açıkçası… Kurtuluş savaşının 100.yılında kitaplarını arka arkaya cepheye sürmektedir. Hasan Tahsin, Gavur Mümin, İstiklal Süvarisi, Efeler İsyanı arka arkaya yayınlanan son kitaplarının listesidir. (“Efeler İsyanı”, Kırmızı Kedi Kitapevlerinde, D&R mağazalarında ve İzmir’de Alsancak Yakın Kitabevi’nde okuyucuya sunulmuştur)