Ekonomi ve piyasa tuş oldu; siyaset galip

Share on whatsapp
Share on telegram
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Sert faiz indirimi kararıyla dolar 9,28’den ilk tepki olarak 9,50’ye dayandı ve rekor tazeledi. Euro ise 11 lirayı gördü.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), eylül ayında başlattığı faiz indirimine ekim toplantısıyla devam etti. Ekonomik gerekçelere dayandırılması mümkün olmayan 200 baz puanlık faiz indirimi ile politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının yüzde 18’den yüzde 16’ya indirdi.

Anketlerde faiz indirim beklentilerinin yarısı 50 baz puan, diğer yarısı ise 100 baz yönünde oluşmuştu. Sınırlı sayıda ekonomist ve aracı kurum ise Merkez Bankası’nın ekim ayını pas geçeceğini düşünüyordu. Merkez Bankası, son dönemin en merakla beklenen faiz kararını açıklamasının ardından Türk Lirası varlıklarda satışlar yaşandı. Dolar ve Euro, Türk Lirası karşısında yeni rekorlar kırdı.

Sert faiz indirimi kararıyla dolar 9,28’den ilk tepki olarak 9,50’ye dayandı ve rekor tazeledi. Euro ise 11 lirayı aştı. Gün içi en yüksek seviyeler Dolar/TL’de 9,49; Euro/TL’de ise 11,06. Borsa İstanbul’da BİST 100 Endeksi ise yatay seyrettiği günde yüzde 1’e yakın değer kaybına döndü.

Geçen haftayı üst üste rekorlar kırarak tamamlayan Dolar/TL, bu hafta başında tarihi zirvesini 9,3460’a kadar taşımış, salı ve çarşamba günü düşüşe geçerek 9,20’nin altını görmüştü. Sabah saatlerinde 9,24 seviyelerinde seyreden Dolar/TL, faiz kararından dakikalar önce yeniden 9,30’un üzerine tırmanmıştı. Dolar/TL’deki hareketlere benzer grafikler çizen Euro/TL ise karardan hemen önceki dakikalarda 10,85 seviyelerindeydi.

“İktisadi faaliyet güçlü seyrediyor”

PPK tarafından yapılan açıklamada “Kurul, para politikasının etkileyebildiği talep unsurları, çekirdek enflasyon gelişmeleri ve arz şoklarının yarattığı etkilerin ayrıştırılmasına yönelik analizleri değerlendirmiştir” dedi.

PPK açıklamasında ayrıca “Öncü göstergeler yurt içinde iktisadi faaliyetin dış talebin de etkisiyle güçlü seyrettiğine işaret etmektedir. Aşılamanın toplumun geneline yayılması salgından olumsuz etkilenen hizmetler, turizm ve bağlantılı sektörlerin canlanmasına ve iktisadi faaliyetin daha dengeli bir bileşimle sürdürülmesine olanak tanımaktadır. Dayanıklı tüketim malları talebi yavaşlarken, dayanıksız tüketim mallarında bir toparlanma gözlenmektedir. İhracattaki güçlü artış eğilimiyle yılın geri kalanında yıllıklandırılmış cari işlemler dengesindeki iyileşmenin sürmesi beklenmekte, bu eğilimin güçlenerek devam etmesi fiyat istikrarı hedefi için önem arz etmektedir” denildi.

Banka, açıklamasında “Para politikasının etkileyebildiği talep unsurları, çekirdek enflasyon gelişmeleri ve arz şoklarının yarattığı etkilerin ayrıştırılmasına yönelik analizleri değerlendirdiğini” belirtti. Açıklamada “Kurul, para politikasının etkileyebildiği talep unsurları, çekirdek enflasyon gelişmeleri ve arz şoklarının yarattığı etkilerin ayrıştırılmasına yönelik analizleri değerlendirmiştir. Bu çerçevede politika faizi 200 baz puan indirilerek yüzde 16 olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, arz yönlü arızi unsurlardan kaynaklı olarak politika faizinde yapılan aşağı yönlü düzeltme için yılsonuna kadar sınırlı bir alan kaldığı Kurul tarafından değerlendirilmiştir” denildi.

 Karşı çıkanlar görevden alındı

Faiz indirimine karşı çıkan ve son toplantılara katılmadıkları öne sürülen Merkez Bankası Başkan Yardımcıları Semih Tümen ve Uğur Namık Küçük ile Para Politikası Kurulu (PPK) Üyesi Abdullah Yavaş geçen hafta görevden alındı. Boşalan Merkez Bankası Başkan Yardımcılığı koltuğuna BDDK Başkan Yardımcısı Taha Çakmak oturdu. PPK Üyeliğine ise Yusuf Tuna atandı. Kararın yayımlanmasının ardından dolar 9.09 liradan 9.17 liranın üzerine tırmanıp rekor kırmıştı. Faiz indirimi öncesinde 9.21 TL’ye kadar gerileyen dolar kuru Merkez Bankası’nın kararı sonrasında 9.50 TL’ye fırladı, euro ise 11 TL’nin üzerini gördü. Merkez Bankası’nın bir sonraki faiz toplantısı 18 Kasım Perşembe günü gerçekleştirilecek.

Talimatları Erdoğan’dan

Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu ile birçok kez görüşen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, katıldığı televizyon programlarından da faiz indirimi konusunda çağrılar yapmıştı. 1 Haziran’da TRT Haber’de, “Merkez Bankası başkanımızla görüştüm, faizler inecek. Bunu temmuz-ağustosa kadar başarmamız lazım” ifadelerini kullanan Erdoğan, A Haber’de faiz oranlarıyla ilgili olarak da “Faiz oranlarında da bir defa düşüşe geçiyoruz ve yüksek faiz yok. Çünkü yüksek faiz bize yüksek enflasyonu getirecektir ama düşük faiz de düşük enflasyonu getirecektir. Ağustos ayı kırılma noktasıdır ve ağustos ayı ile beraber de artık düşük enflasyona inşallah geçeceğiz. Bunun sinyalini ben de belli yerlere herhalde vermiş oluyorum” ifadelerini kullanmıştı.

Siyasiler tepki gösterdi

CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, Merkez Bankası’nın faiz indirimi kararına ilişkin şunları söyledi: “Merkez Bankası’nın bağımsız hareket ettiği kanısında değilim. Erdoğan zaten Merkez Bankası’na müdahale ediyordu, faizin indirilmesi konusunda, telkinde bulunuyordu. Dolayısıyla Erdoğan’ın talebi yerine gelmiş oluyor. Bu kararı alanların akaryakıtın, nohudun, mercimeğin dışarıdan geldiğinden haberi yok mu? Geniş kitleler, ağır bir ekonomik yük altında kalacak. Bu talebin sonucu ne olur? Toplumda gelir dağılımında olağanüstü bozulmalar meydana gelecek. Bu kışı vatandaş çok zor çıkaracak ekonomik olarak.”

İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, Merkez Bankası’nın faiz indirimi kararına ilişkin olarak, “Ciddiyetsiz bir iktidarın, atadığı liyakatsiz bir bürokrat aracılığılya verdiği, rasyonellikten uzak bir kararın sonucunda olan yine hane halkımıza, esnafımıza ve KOBİ’lerimize oldu. Bu aziz millet bunu hak etmiyor. Çok yazık…” ifadesini kullandı.

**************

Bütçe maratonu Millet Meclisi’nde “zam ve vergi şemsiyesi” altında başladı

2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay 2022 bütçe giderlerinin 1 trilyon 750 milyar 957 milyon lira, bütçe gelirlerinin 1 trilyon 472 milyar 583 milyon lira olduğunu açıkladı. 2022 bütçesi, halkın sırtına yüklenecek ek vergi ve zamların habercisi.

Fuat Oktay, kanun teklifinde 224 adet kamu idaresinin bütçesi bulunduğunu aktararak, ”2022 yılı Merkezi Yönetim Bütçesinde bütçe giderleri 1 trilyon 750 milyar 957 milyon lira, bütçe gelirleri 1 trilyon 472 milyar 583 milyon lira ve bütçe açığı 278 milyar 374 milyon lira olarak öngörülmüştür. Bütçe açığının gayri safi yurtiçi hasılaya oranının ise yüzde 3,5 olacağı tahmin edilmektedir” diye konuştu.

Filoya 25 otomobil daha

Gelecek yıl Cumhurbaşkanlığı’na 25 binek otomobil, iki minübüs ile iki panel daha alınacak. Taşıtların fiyatı bu kurumun üst yöneticileri tarafından belirlenecek.  Gelecek yıl beklenen ÖTV geliri ise 220.7 milyar TL. Petrol ve doğalgaz ürünlerinden 32.1 milyar TL, motorlu taşıt araçlarından 72.4 milyar TL, alkollü içkilerden 26.2 milyar TL, tütün mamullerinden 70.6 milyar TL, dayanaklı tüketim ve diğer mallardan da 17 milyar TL ÖTV geliri bekleniyor. Gelecek yıl alkollü içkilerden beklenen gelirde yüzde 26 artış olacak. Tütünde ise artış beklentisi yüzde 9.7. Şans oyunlarından 6.9 milyar TL, özel iletişimden 6.8 milyar TL, dijital hizmetten 2.7 milyar TL, konaklama vergisinden 1 milyar TL gelir vergisi öngörülüyor.  

Vergiden 1.4 trilyon TL

Gelecek yıl vergilerden 1.4 trilyon TL gelir bekleniyor. Gelir vergisinden 262.6 milyar TL, kurumlar vergisinden 183.1 milyar TL, motorlu taşıtlar vergisinden 24.6 milyar TL gelir hedefleniyor.

Trafik ceza kesecek

Para cezalarından beklenen gelir 27.1 milyar TL. Gelecek yıl trafik para cezalarından 10.5 milyar TL gelir sağlanacak.    

Öte yandan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, yarın bütçeyi Plan ve Bütçe Komisyonu’na sunacak. Bir sonraki hafta görüşmelere başlanacak. 26 Ekim’de önce bütçenin geneli üzerinde görüşmeler yapılacak. 27 Ekim’de TBMM bütçesinin görüşülmesi ile de maraton başlayacak. Komisyondaki görüşmeler 26 Kasım’da Cumhurbaşkanlığı bütçesinin görüşülmesi ile sona erecek. Ardından da bütçe, TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmeye başlanacak. Aralık sonunda süreç tamamlanacak.