Dolar “artış rekoru” kırarken, “asgari ücret” 71 dolar kaybetti

Share on whatsapp
Share on telegram
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Türk Lirası’nın döviz karşısında rekor seviyede değer kaybetmesiyle, vatandaşın ekonomiye duyduğu güven de her geçen gün azalıyor. TL’nin döviz karşısında erimesi durdurulamazken, lira, dolar karşısında geçen hafta en düşük değeri gördü. Paranın değer kaybında bir eşik olan “1 dolar = 9 lira” seviyesinin de üzerine çıktı. Dövizdeki artış nedeniyle yılbaşından bu yana asgari ücret 71 dolar eridi. Bu 639 liraya denk geliyor.

Dolar, TL karşısında rekor kırarak 9 lira sınırını ilk kez pazartesi günü geçti, sonraki her gün yeni bir rekor kırdı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nda yaşanan değişikliğin ardından Dolar/TL kuru, 9,18’i aşarak yeni rekor kırdı. Perşembe günü en düşük 9,0704, en yüksek 9,2032 seviyelerini gören dolar, Cuma günü piyasaların açılmasıyla 9,2203 lirayı gördü. Dolar, 15.09.2021 tarihinde 8,4156 ile son bir ayın en düşük, 15.10.2021 tarihinde ise 9,2203 ile son bir ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Euro, 16.09.2021 tarihinde 9,9414 ile son bir ayın en düşük, 15.10.2021 tarihinde ise 10,7295 ile son bir ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Türkiye ekonomisi özellikle yüksek döviz ve yüksek faiz yüzünden son yıllarda zorlu bir dönemden geçiyor. Döviz kurunu kontrol altına almakta zorlanan hükümet, muhalefet tarafından Merkez Bankası rezervlerini eritmekle suçlanıyor. Ekonominin başında kendisinin olduğunu her fırsatta dile getiren Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, yüksek faiz ve dolar yüzünden son 2 yılda 4 Merkez Bankası başkanı değiştirdi. Kulislerde Reuters’in verdiği habere paralel olarak “yeni başkan” Şahap Kavcıoğlu’nun da görevden alınabileceği iddia ediliyor. MB’nin beklentilerin aksine faiz indirimine gitmesi dolar/TL kurunda yine yukarı yönlü hareketlenmeye neden oldu. Dolar tarihinde ilk kez 9 TL’nin üzerine çıktı. 2016 yılı sonlarında 3 TL seviyesinde olan dolar, 5 yıl sonra 3 katı oldu. Euro/TL kuru da aynı zaman aralığı içinde 3.5 TL seviyesinden 10.4 TL’ye yükseldi.

Asgari ücret eridi

Türk Lirası, Eylül ayının başından bu yana yaklaşık bir buçuk aylık süreçte dolar karşısında yüzde 8’lik değer kaybı yaşadı. Kur artışının tüketicilere doğrudan etkisi enflasyon üzerinden oluyor. Zira eylül itibarıyla yüzde 19.58 olarak açıklanan tüketici fiyatlarındaki artış karşısında milyonlarca ücretlinin ve emeklinin geliri azalıyor.

Yılbaşında 2 bin 825 olarak açıklanan asgari ücretle TL’nin değer kaybetmesi sebebi ile yalnızca 313 dolar alınabiliyor. 10 milyondan fazla çalışanın asgari ücret ve civarında bir gelirle geçinmeye çalıştığı düşünüldüğünde artan kur karşısında alım gücü giderek yok oluyor. Eylül ayının başında 8.30 seviyesinde olan döviz kuru ile 340 dolar alınabiliyordu. Yılbaşından bu yana asgari ücret 71 dolar eridi. Sadece bir ayda yaşanan erime 27 dolara denk gelirken bunun Türk Lirası karşılığı 244 lira.

Öte yandan Türkiye’nin bu yılın ikinci çeyrek verilerine göre 450 milyar dolar civarında dış borcu var. Döviz kurundaki her rekor, her 1 kuruşluk artış, TL cinsinden borcun daha da büyümesi anlamına geliyor.

TL’nin erime konusunu kaleme alan Karar gazetesi yazarı İbrahim Kahveci, “Küresel liderlik yarışında TL’nin yeri” başlıklı, 10 Ekim tarihli yazısında, “Son 5 yılda 1 dolar almak için ödenen TL tutarı yüzde 200 civarında artış gösterirken, bu değişim Brezilya Realinde yüzde 33’de kalmıştır. Oysaki Brezilya’da da Bolsonaro liderliğinde mal güvenliğinin yeterince bile olmadığını bizim Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu dile getirmişti” ifadelerini kullandı.

Erdoğan ‘Yetkiyi verin” demişti

2018 yılı Haziran ayında yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde Tayyip Erdoğan yaptığı bir konuşmada “Bu kur falan bunların hiçbiri bizim geleceğimizi belirleyen şeyler değil. Bizim geleceğimizi biz belirleyeceğiz. 24’ünde bu kardeşinize yetkiyi verin, ondan sonra faizle şunla bunla nasıl uğraşılır göreceksiniz” demişti. Erdoğan’ın bu konuşmayı yaptığı zaman dolar kuru serbest piyasalarda 4.7 liradan işlem görüyordu.

Erdoğan’ın “enflasyon, dolar ve faizle uğraşacağı” sözünü verdiği 2018 yılından bu yana dolar yüzde 90 artış gösterdi. Enflasyon ve faizdeki artışlarla beraber vatandaşın yoksulluğu arttı. Türk lirası yüzde 90 oranında değer kaybetti. Türkiye Cumhuriyeti, tarihinin en değersiz Türk Lirası ile karşı karşıya kaldı.

MB’de değişiklik

Merkez Bankası’nda iki başkan yardımcısı ve bir PPK üyesi görevden alındı. Merkez Bankası Başkan Yardımcıları Prof. Dr. Semih Tümen ve Dr. Uğur Namık Küçük ile Para Politikası Kurulu (PPK) Üyesi Prof. Dr. Abdullah Yavaş görevden alındı. Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre Başkan Yardımcılığına Taha Çakmak, PPK Üyeliğine Prof. Dr. Yusuf Tuna atandı.

MB görev değişiklikleri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Çankaya Köşkü’nde TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nu kabul etmesinden birkaç saat sonra açıklandı.