Share on whatsapp
Share on telegram
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Amerika’da Endişe

Yorucu bir New England gezisi ortasında bu yazıyı kalem alıyorum. Sosyal medyada diyanetin yayınladığı “güncelle” hususunda bir çok görüş var. Ben şu noktada bu konu İle alakalı bir fikir beyanatında bulunmayacağım. Zira Tanrı ile aramda aracı kurum ve kuruluş yok.

Afganistan’da 20 yıl sonra yeniden yönetime gelen Taliban’ın açıkladığı geçici hükümet, ABD’yi rahatsız etti. Washington’u kaygılandıran konuların başında, kapsayıcı olma vaadine rağmen hükümette kadınlar ve etnik azınlıkların temsil edilmemesi ile kabinede doğrudan Amerikan askerlerine yönelik saldırılarda adı geçen hatta katliamlara karışan kişilerin görev alması geliyor. Muhtemelen destelerindeki kartları şu an bir kumarbaz gibi kontrol ediyorlar. Kaygı bununla da bitmiyor ki! Afganistan Başbakanı Molla Muhammed Hasan Akhund, Birleşmiş Milletler’in kara listesinde.

İçişleri Bakanı Siraceddin Hakkani ise FBI arananlar listesinde bulunuyor. Pençşir Vadisi’ndeki direniş hareketi ise uluslararası topluma, Afganistan’ın yeni hükümetiyle diplomatik ilişki kurmama çağrısı yaptı.

ABD ne diyor?

ABD Dışişleri Bakanı Anthony Blinken, Taliban’ın açıkladığı yeni hükümetin uluslararası meşruiyet kazanmasını istiyorsa, öncelikle bunu hak etmesi gerektiğini söyledi. Afganistan’daki krizi görüşmek üzere Almanya’da, 20 ülkenin katılımıyla düzenlenen video konferansta konuşan Blinken, “Taliban uluslararası meşruiyet arayışında. Herhangi bir meşruiyet ya da destek istiyorlarsa öncelikle bunu kazanmaları gerek” diyerek.Taliban hükümetinin “kapsayıcılık testini geçemediğinin” açıkça görüldüğünü belirten Blinken, hükümette yer alan bazı isimlerin kaygı verici bir geçmişe sahip olduğunun özellikle altını çizdi.

ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan daha önce yapılan açıklamada da, “Açıklanan listedeki isimlerin tümünün istisnasız Taliban üyeleri ya da onlara yakın kişiler olduğunu ve kabinede hiçbir kadın bulunmadığını not ettik” denildi. Açıklamada ayrıca, “Listedeki bazı şahısların ilişkileri ve geçmişleri de bizi kaygılandırıyor” ifadesi yer aldı. Busa ABD’nin dersine çalıştığı ve oyunun kendi lehine kırıyor olmasının çalışmalarını yaptığını gösterir.

ABD’nin Taliban’ı, “sözleriyle değil icraatıyla değerlendireceğinin” de altı çizildi. ABD, Afganistan’ın yeni yönetiminin uluslararası cihatçı yapılanmalarla ilişkilerini de yakından izleyecek.

Kadınsız hükümet protesto edildi

Taliban’ın kurduğu yeni hükümete tepki gösteren onlarca kadın Bedahşan vilayetinde protesto gösterileri düzenledi. Göstericiler, kadın bakanların olmadığı bir hükümeti kabul etmeyeceklerini söyledi.

Yerel medyada bazı kadınların protestoların dağıtılmasından önce şiddete uğradığı haberlerine rastladım. Etilaatroz haber kuruluşu protestoları takip eden bazı gazetecilerin şiddete uğradığı ve gözaltına alındığını öne sürdü.Taliban bu iddialara yanıt vermezken protestocuların izin alması gerektiğini, gösterilerde kaba olduklarını söyledikleri sloganların atılmasına izin verilmeyeceğini açıkladı.Afgan kadınlar, çalışma hakkı ve hükümette yer alma talebiyle son günlerde Kabil ve Herat’ta benzer gösteriler düzenlemişti. Salı günü Herat’ta düzenlenen protestolarda üç kişinin hayatını kaybettiği bildirilmişti.Taliban, Cuma günü başkent Kabil’de onlarca kadının hak talebiyle yaptığı gösterileri de dağıtmıştı.

‘Şeriat hukuku uygulanacak’

Salı günü erken saatlerde Taliban Yüksek Lideri Mevlevi Haybatullah Akhunzade’ye atfen yapılan açıklamada hükümetin Şeriat hukukunu uygulayacağı bildirildi. Taliban’ın diğer ülkelerle “güçlü ve sağlıklı” ilişkiler sürdürmeyi istediği, “İslam hukuku ya da ülkenin milli değerleri ile çelişmediği sürece” uluslararası hukuka ve uluslararası anlaşmalara saygı göstereceği de vurgulandı.

Afganistan Başbakanı Molla Muhammed Hasan Akhund, 1996-2001 yılları arasında Taliban hükümetinde dışişleri bakan yardımcısı olarak görev almıştı. Akhund’un Taliban’ın askeri kanadından çok dini kanadında etkili olduğu bildiriliyor. Hareket içindeki görece ılımlılar ile sertlik yanlıları arasında yaşandığı bildirilen anlaşmazlık sonrası Akhund’un üzerinde uzlaşılan bir aday olarak ortaya çıktığı anlaşılıyor.

Afganistan İçişleri Bakanı Siraceddin Hakkani ise Hakkani örgütlenmesi diye de bilinen militan grubun lideri. Taliban’a sadakat yemini eden örgütlenmelerden Hakkani, ülkede son 20 yılda birçok büyük saldırı düzenledi. Bunlardan en kanlısı 2017 yılında Kabil’de düzenlendi. O saldıı da 150 kişi yaşamını yitirmişti. Taliban’dan farklı olarak Hakkani, ABD’nin “yabancı terör örgütleri” listesinde yer alıyor. Hakkani’nin ayrıca El Kaide ile de yakın ilişkilerini sürdürdüğü biliniyor. FBI yetkilileri, Siraceddin Hakkani’nin 2008 yılında bir otelde düzenlenen ve bir Amerikan vatandaşının öldüğü bir saldırıdan dolayı arandığını ve Afganistan’daki ABD güçlerine yönelik birçok saldırının arkasındaki isim olduğunu söylüyor. Afganistan hükümetinde dikkat çeken diğer bazı isimler şöyle:

  • Taliban’ın kurucusu ve eski lideri Molla Ömer’in oğlu, Savunma Bakanı Molla Yakup
  • Geçen yıl ABD’nin ülkeden çekilişini düzenleyen anlaşmada önemli rolü olan Taliban’ın kurucularından, Başbakan Yardımcısı Molla Abdulgani Baradar
  • ABD ile müzakerelere katılan heyette yer alan, Dışişleri Bakanı Emir Han Muttaki

Bana göre, epeyce karanlık köşelerde gezinen ve üyelerinin isimleri dünyada “terör listelerinde” yer alan bir hareket şimdi dünya sahnesinde meşru ünvanlar taşıyan bakanlardan oluşan bir kabine açıklıyor. Geçici hükümetin başbakanı Molla Akhund Taliban’ın önde gelen dini ve askeri liderleri arasındaki çekişmeler sonrası uzlaşmayla belirlenen bir aday gibi görünüyor. Hükümetin geçici bir karakter taşıması, silahlı mücadeleden siyasi iktidara geçiş sürecinde Taliban’a esneklik sağlayacak. Haber kaynaklarımız, Taliban’ın kapsayıcı bir hükümet çağrılarını göz ardı ettiğini, eski yönetimde yer almış ve özellikle adı yolsuzluklara karışmış isimleri yönetime almak istemediğini söylüyor. Bir Taliban liderinin “Başka ülkeler hükümetlerini belirleyebiliyor, biz niye seçemeyelim” dediği bildiriliyor. Kadınlara gelince….Taliban hükümetinde kadınların bakan olması ihtimali zaten hiç yoktu. Kadın Sorunları Bakanlığı da lağvedildi. Akalım daha bereye kadar…

Haftaya okullar açılacak, olası bir gündem değişikliği olmazsa yüz yüze eğitim için Amerika’nın nasıl hazırlandığını ve dünyanın merkezindeki diğer güncel haberler ile karşınızda olabilmek dileği ile hoşça kalın…