Share on whatsapp
Share on telegram
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Dünyanın en pahalı tankı…

Almanlar İkinci Dünya Savaşı süresi içinde, 1939-1945 yılları arasında, 46.274 tank/44.259 zırhlı yarı paletli araç ve 3.607 tekerlekli zırhlı araç olmak üzere toplamda 94.100 zırhlı araç ürettiler. Savaşın en yoğun yaşandığı 1944 yılında Almanlar tarafından farklı amaçlara yönelik olarak panzer, Panther, Tiger, Elefant adı altında üretilen tank sayısı 18.956’dır. (Günlük ortalama 53 tank.) İkinci Dünya Savaşı’nın son bulduğu Almanya topraklarının önemli bir bölümünün müttefikler tarafından işgal edildiği, sanayi ve silah üretim tesislerinin büyük ölçüde hava bombardımanları ile kullanılamaz hale getirildiği, ham madde temininde büyük sorunlar yaşandığı, 1945 yılının ilk dört ayında Almanlar tarafından üretilen tank sayısı ise 4.406 adettir. (Günlük ortalama 37 tanktır.)

İkinci Dünya Savaşı’nın en güçlü ve etkin tankı olarak kabul edilen Tiger 1 ve Tiger 2’ler 1941 ve 1942 yılları arasında savaş ortamında geliştirildi ve 1943-1945 arasında ise sadece Tiger serisinden 1.937 adet tank üretildi.

Gelelim şimdi bizim yerli ve milli tank üretim projesine… Yerli tank üretimi ile ilgili ilk ciddi projelendirme işi 1992 yılında “Modern Tank” ismiyle başlar. Bu tarihte projenin amacı Türkiye’de “yerli tank üretim altyapısını oluşturmak” olarak belirlenir ve milli tank üretmeye 30 Mart 2007 tarihli savunma sanayi icra komitesinde karar verilir. Bu amaçla SSM tarafından 2007 yılında ihale açılır. OTOKAR, FNSS ve BMC (BMC o tarihte Çukurova grubuna ait) ihaleye katılırlar. Neticede 30 Temmuz 2008 yılında OTOKAR firması ile prototipinin üretilmesi için sözleşme imzalanıyor.

OTOKAR 6 yıl süren bir çalışma sonunda 2014 yılında sözleşmeye uygun olarak yerli tank üretim altyapısını oluşturur, üretilen bu 5 adet Altay Tankının hareket ve atış testleri Şereflikoçhisar atış bölgesinde yapılır. Prototip Altay tankları testlerin tamamını başarı ile tamamlar ve seri üretime hazır hale getirilir.

2014 yılından sonra milli tank projesi hızla milli rant projesine dönüşür. 6 Ağustos 2014 yılında tankta kullanılacak güç grubunun (motor şanzıman) geliştirilmesi için ihale açılıp teklifler alınıyor ve Mart 2015 yılında AKP iktidarına yakın Albayraklar grubuna ait olan TÜMOSAN firması ile sözleşme imzalanıyor. Söz konusu ihalede amaçlanan tankta kullanılacak güç grubunun (motor şanzıman) yurtiçi imkanlarla geliştirilmesinden ziyade, yurt dışından temin edilecek lisans çerçevesinde güç grubunun bazı parçalarının ülkemizde üretilmesi ve yerli ve milli ambalajı içinde milli savunma bakanlığına satılmasıdır. Ancak başvurulan Alman MTU, Japon Mitsubishi gibi üreticilerden teknoloji transfer edilemediğinden, Avustralyalı AVL firması ile anlaşılıyor. Onlarla da sorun çıkıyor, 3 yıllık süre içinde güç grubunun (motor şanzıman) geliştirilmesinde hiçbir ilerleme kaydedilemiyor. Taahhütlerini eyerine getiremeyen firmaya hiçbir yaptırım uygulamadan ve teminatı irat kaydedilmeden 2017 yılında ihale iptal ediliyor.

SSM, ilk etap 250 adet Altay tankının seri üretimi için 2015 yılında ihaleye çıkar. İhaleye OTOKAR, FNSS ve BMC firmaları teklif verir. Bu firmalardan OTOKAR ve FNSS’nin paletli araç üretme yeteneği olmasına rağmen BMC’nin paletli araç üretme konusunda yetenek, bilgi, birikim, deneyim ve tecrübesi yoktur.

SSM’nin yaptığı ihale sonucunda en uygun teklifi OTOKAR verir. İhale süreci içerisinde SSM tarafından firmalardan BAFO (Best and final offer) denilen en iyi ve en son teklifleri istenir. BMC bu sefer OTOKAR’ın fiyatının altına iner ve SSM, Altay Tankının seri üretimi için 2018 yılı nisan ayında iktidara yakın iş insanı Ethem Sancak’ın sahip olduğu BMC ile Altay tankının üretimi için sözleşmeyi imzalar.

SSM ile BMC arasında imzalanan sözleşmeye göre BMC 2020 yılı mayıs ayında ilk tankı orduya teslim edecektir. Ancak BMC’ce taahhüt edilen sürenin üzerinden 14 ay geçmesi ve 2021 yılı Ağustos ayına gelinmesine rağmen silahlı kuvvetlere teslim edilen tek bir tank yoktur.

Sayın Cumhurbaşkanının bu ay içinde Arifiye Tank Palet Fabrikasına yaptığı ziyaretinde işçilere yaptığı konuşmasından anlaşılan, ilk tankın orduya teslimi için hedeflenen yeni tarih 2023 yılıdır. Ancak her şey planlandığı gibi yolunda gitse bile 2025 yılından önce Altay tankının orduya teslimi imkan dahilinde görülmüyor.

Altay tankındaki tek sorun, süresinde üretilememesi değil, birim fiyatıdır. İlk partı 250 tankın ihale bedeli 3,5 milyar Euro (4,123 milyar dolar) birim tank fiyatı ise 14 milyon Euro (16,5 milyon dolar) ve dünyanın en pahalı tankıdır. Altay tankı Güney Kore yapımı K1A1’ler esas alınarak geliştirildi. Söz konusu K1A1’lerin fiyatı Altay tankının fiyatının 3’te birinden daha azdır ve sadece 4,8 milyon dolardır. Japonya’da Mitsubishi Ağır Sanayi tarafından üretilen Type 90 Kyu Maru tankının fiyatı 5 milyon dolardır. 1998 yılından bu yana İngiltere ordusunda hizmet veren Challenger 2 tankının fiyatı 8,6 milyon; Rus ordusu için üretilen Vladimir tankının fiyatı ise sadece 2,5 milyon dolardır. ABD ordusunda görev yapan M1 Abrams tankının fiyatı ise 8,6 milyon dolardır. Almanya’da üretilen, birçok ülke tarafından kullanılan ve tarihteki en başarılı tank tasarımlarından biri olarak kabul edilen Leopard 2 tankının maliyeti ise 8,6 milyon dolardır.

Milli tank üretmeye karar verilen 30 Mart 2007 tarihinden bu yana geçen 14 yıllık süreye ve bu güne kadar 1 milyar doların üzerinde harcamaya karşılık, milli tank projesi AKP iktidarının iş bilmezliği ve yandaşları kayırma politikaları nedeniyle teknik ve mali açıdan büyük bir başarısızlıkla sonuçlanıyor. Ülke kaybediyor, 84 milyon vergi mükellefi kaybediyor. Kazanan sadece AKP iktidarına yakın olan iş adamları oluyor.

“Cumhurbaşkanının başlattığı millileşme hareketinin bir neferi olmaya ant içtim” diyen ve 250 tank üretme ihalesini alan Ethem Sancak, Ağustos 2014’te 751 milyon TL (kur 2,15 üzerinden 350 milyon dolar) ödeme ile BMC’yi TMSF’den satın alıyor ve daha sonra BMC’nin yüzde 49,9 hissesine 300 milyon dolara Katar ordusuna satıyor. 2021 yılı içinde ise BMC’nin yüzde 50,1 hissesini 480 milyon dolara Tosyalı grubuna satarak Ethem Sancak devletten 350 milyon dolara satın aldığı BMC’yi 780 milyon dolara satarak 430 milyon dolar artıya geçiyor.

Ülkemizin insan kaynağı ve sanayi alt yapısı yılda 250 değil 500 tank üretmek için yeterlidir. Ancak öncelikli olarak yapılması gereken milli tank projemizi rant projesi olmaktan çıkarıp doğru bir politika ile liyakat sahibi bir ekibe emanet etmektir.

Not: Ülkemizin her tarafını saran orman yangınları, hepimizi kahrediyor. İktidarın başarısızlığı da hepimizi infiale sevk ediyor.

Ancak Bekir Pakdemirli’ye haksızlık yapıldığını düşünüyorum. Zira hepimiz biliyoruz ki saray bakanlarının hiçbir yetkisi yoktur. Her şeye “Tek adam” karar vermektedir ve tüm sorumluluk ona aittir. Ama Bekir Pakdemirli kurban edilmektedir. Aslında istifa etmesi gerekmektedir. Ancak bu baskı düzeninde istifa için de büyük cesarete sahip olmak şarttır. Her tarafta korku hâkimdir.