MB enflasyon hedefini bir türlü tutturamıyor; neden?

29.8.2017
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, “açıklanan enflasyon hedefini” sadece 2010 yılında tutturabildi. GÖZLEM, “hedefin neden sürekli şaştığını” uzmanlara sordu, işte cevaplar…

ENGİN TATLIBAL

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2006 yılından itibaren açık enflasyon hedeflemesine geçti. O dönemde bu yeni hedeflemenin amacı, orta vadeli enflasyon hedeflerini belirli bir rakam çerçevesinde öngörmek olarak açıklanmıştı. Ancak o tarihten itibaren Merkez Bankası, sadece 2010 yılında yüzde (+) 0,1 yaklaşık ile hedefi tutturdu. Bunun dışındaki senelerde hedefe yaklaşılamadı. Merkez Bankası ve hükümetin enflasyon hedefinin son yıllarda hep şaşması ve halkın market alışverişlerindeki yüzdelik artış ile TÜİK’in açıkladığı enflasyon rakamları arasındaki fark ise vatandaşın tepkisine yol açıyor. GÖZLEM’in görüşüne başvurduğu uzmanlar, “Merkez Bankası’nın, bağımsız olmadıkça isabetli hedefleme yapamayacağı” noktasında hemfikir.

‘DALGALI KURDA HEDEFİN TUTTURULMASI ÇOK ZOR’

Prof. Dr. Esfender Korkmaz (İÜ İktisat Fakültesi Eski Dekanı): Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın hedef tutturamamasının temelde iki nedeki var. İlk olarak; Türkiye’de enflasyon, yalnızca para ve faiz politikasıyla çözülemez. Nedeni, enflasyon sorununun temelinde yapısal sebepler bulunmasıdır. Türkiye’de ortalama verim düşüktür imalat sanayinde kapasite kullanım oranı yüzde 75 veya altındadır. Kamuda, devlette ve bürokraside işler ağır yürüyor. Bunlar da verimliliği düşürüyor ve üretim maliyetlerinin artmasına yol açıyor; mal ve hizmet üretiminin maliyetini artırıyor. Bu şekiyde artan maliyetler, aksak rekabet ortamı olduğu için de yıllık enflasyona yansıyor.

İkinci neden olarak şunu söyleyebiliriz ki Merkez Bankası politikaları genel olarak yanlış ve başarısızdır. Bunun da sebebi, Merkez Bankası yönetimlerinin siyasi etki altında kalmaları ve Merkez Bankası Kanunu’nun yanlış düzenlenmiş olmasıdır. Zira Merkez Bankası, aslında yalnızca Türk Lirası’nı ve kuru gözetmelidir. Türk Lirası’nın yanında kuru gözetmediği sürece, dalgalı kur politikası olduğu sürece Merkez Bankası başarısız olmaktadır ve olur. 2006 öncesindeki örtülü enflasyon hedeflemesi ve ardından açık hedefleme de böylece başarılı olamamıştır. Bu tarihe kadar 12 ülkenin merkez bankaları bunu uygulamıştır ve hepsi başarılı olmuştur. Bunlar içinde hedefi tutturamayan tek merkez bankası, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’dır.

‘MERKEZ BANKASI’NA BASKI OLURSA, EVDEKİ HESAP TUTMAZ’

Uğur Civelek (Ekonomist): Gelişmeler, bankacılık sistemi üzerinden para otoritesi durumundaki Merkez Bankasına yönelik baskıların artacağını düşündürüyor. Bir yandan BDDK’nın makro ihtiyati önlem kapsamına giren ve siyasi iradenin taleplerini destekleyen yaklaşımı, diğer yandan ise büyüyen kaynak sıkıntısı ve dalgalı bir şekilde olumsuzlaşma eğilimi sergileyen küresel koşullar para otoritemizin mevcut yaklaşımını sürdürmesini zorlaştırıyor. Merkez Bankamız, para politikasını gevşetmeye zorlanıyor. Ya ortalama fonlama maliyetini geriletecek veya menkul kıymet portföyünü büyüterek piyasaya kalıcı likidite verecekler, ya da en azından zorunlu karşılık oranlarını rahatlama yaratabilecek oranlarda düşürecekler. Ekonomik açıdan ciddi bir açmaz bizi bekliyor. Ya önce ekonomi durgunlaşacak veya böyle olmasın diyenler enflasyonist baskıların yükselmesine yol verilmesi için tüm olanaklarını zorlayacaklar. Ne şekilde olur ise olsun mevcut koşullarda para politikasının gevşetilmesi, Türk Lirasını yıpratır ve riskten kaçınma eğilimini güçlendirir. Enflasyon beklentilerindeki bozulma ise yaratacağı iç talep zayıflaması nedeniyle daha önce yapılmış hesapların çarşıya uymasına izin vermeyebilir.

‘MERKEZ BANKASI’NIN BAĞIMSIZLIĞI VE MALİYEDE DİSİPLİN ŞART’

Murat Muratoğlu (Gazeteci): Başarı, hedefi tutturmak değil midir? Peki, o zaman başarı nerede? Bırakın hedefin tutmasını yanına dahi yaklaşılamıyor. Sanki bir ciddiyeti varmış gibi enflasyon hedefini net bir şekilde kamuoyuna duyurup, bu konu ile ilgili doğrudan sorumluluk almış gibi yapıyorlar. Hikâye! Öyle olsa son 6 yılda 6 kez Merkez Bankası Başkanı değişmişti!

Bankacıların hedefleri tutmayınca ne yapıyorlar? Kovuyorlar! Hiç şüphesiz bu tahminleri yapanlar eğer özel sektörde çalışıyor olsalardı, emin olun şu anda kovulmuş, masalarını temizliyorlardı. İşsizler ordusu yeni neferler kazanmıştı. Peki neyi hedefliyorlar? Hiç hedefleme yapılmasa daha iyi... Zaten tutturamıyorlar. Mevcut enflasyon açıklansın yeterli... Aksi takdirde iş alemi bu tahminleri baz alarak yatırım yapacak, pozisyon ayarlayacak, nakit dengesini kuracak, elaman sayısını artıracak, kendi stratejisini ortaya koyacak. Haliyle zarar edecek, sineye çekecek.

Türkiye'nin enflasyonu dünya ortalamasının 4.8 katı kadar... Türkiye'nin enflasyonu yüksek gelirli ülkelerin 19.4 katı kadar... Türkiye'nin enflasyonu aynı grupta bulunduğu gelişen ülkelerin 4 katı kadar... Türkiye'nin enflasyonu düşük gelirli ülkelerden bile yüzde 50 daha yüksek... Ciddi anlamda enflasyon hedefi verebilmek için; Merkez Bankası'nın bağımsız olması, maliye politikalarının disiplin altına alınması, finansal sistemin güçlü olması, diğer parasal değişkenlere ilişkin hedeflerin bulunmaması gibi teknik konular söz konusu... Bunların hiçbiri olmadan koyulan hedefin İddaa oynamaktan farkı kalmaz. (Sözcü’deki makalesinden)

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...

Diğer Haberler

Gözlem, ekonomimize yön verecek olan bu konuyu masaya yatırdı ve uzmanlara sordu, işte cevaplar…

Gözlem, krizin Türkiye'ye yansımalarını, sonuçlarını ve “ne yapılması” gerektiğini uzmanlara sordu. İşte o görüşler...

AB Komisyonu Sözcüsü Anca Paduraru'nun, fipronil maddesi bulunan zehirli yumurtalara Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 40 ülkede daha rastlandığı iddiasına yumurtacı...

İmalat sektörünü güçlendirmek ve rekabeti artırmak amacıyla KOSGEB’in KOBİ’lere sunduğu en önemli desteklerden KOBİGEL-KOBİ Gelişim Destek Programı başvuruları başladı...

Kuzey Kore’nin “hidrojen bombası” denemesi ve “geri adım atmayacağını” açıklaması ile Japonya ve Güney Kore’nin “korkulu” tepkilerine şemsiye olan ABD Başkanı Trump’un...

Ortaya dökülen iddialar, fotoğraflar, karşılıklı sert açıklamalar içinde “Adaletin ve yargının varlığı ve tarafsızlığı ile ilgili tartışmaların siyaset çizgisine çekil...

GÖZLEM, ülke gündeminin ilk sıralardan birine oturan bu süreçle ilgili “önemli” soruyu uzmanlara sordu. İşte yanıtları…