Varlık, Yeditepe ve Hisar dergileri

4.8.2017
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır

Geride bıraktığımız pazar günü Hürriyet Gazetesi'ndeki haftalık yazısında İlber Hoca, tatile çıkanlara okuması için kitaplar tavsiye etmiş. Pek de iyi etmiş.

Günümüzün insanları telefon sevdalısı olduklarından kitap okumaz, dergi karıştırmaz, gazete almaz oldular.

Edebiyat dergileri yok oldu...

Mizah dergileri birer ikişer kapanıyor...

Şiir kitaplarının sayısı varla yok arasında...

Gazetelerin tirajları otuz yıl önce Hürriyet'in, Tercüman'ın hatta bir aralık Türkiye gazetelerinin ulaştığı tirajlara hasret...

Benim yetiştiğim dönemde dergiler vardı. Özellikle iki edebiyat dergisi pek önemliydi. Bu iki edebiyat dergisinin kitap yayınlayan yayınevleri de vardı. Bugün pek hatırlanmayan bu iki derginin sanat sevdalısı sahiplerine ülkem Türkiye'min büyük borcu vardır.

Yaşar Nabi Nayır ve Hüsamettin Bozok.

Yaşar Nabi Nayır, çıkardığı Varlık Dergisi ile Türk şiir, düz yazı, hikaye ve romanını yaşatmış, çeviri kitaplarıyla dünyayı ayağımıza getirmişti.

Andre Malraux ve İnsanlık Dramı, Albert Camus ve Defterleri, Jean Paul Sartre ve Varoluşçuluk, Honore de Balzac ve Vadideki Zambak, John Steinbeck ve Gazap Üzümleri, Ernest Hemingway ve Çanlar Kimin İçin Çalıyor, Emile Zola ve Nana, Andre Gide ve Kalpazanlar, Franz Kafka ve Şato, Tolstoy ve Anna Karenina, Gogol ve Taras Bulba, Dostoyevski ve Suç ve Ceza, Turgenyev ve Babalar ve Oğullar birden aklıma gelenler... Bunlarla bizi tanıştıran Yaşar Nabi Nayır'dı.

Gene Cahit Sıtkı Tarancı, Orhan Veli Kanık, Ziya Osman Saba, Cahit Külebi, Tahsin Yücel, Necati Cumalı, Orhan Kemal, Mahmut Makal, Haldun Taner ve Nurullah Ataç Varlık Dergisi'nde seslerini duyuranlardandı.

Hüsamettin Bozok ise ortaya koyduğu "sanat sanat içindir" felsefesi ile Ülkü Tamer'i Atilla İlhan'ı, Fethi Giray'ı, İlhan Berk'ı, Orhan Arıburnu'nu, Cahit Irgat'ı, Fikret Adil'i, Bedri Rahmi Eyüpoğlu'nu, Suat Taşer'i, Asaf Halet Çelebi'yi, Salah Birsel'i, Samim Kocagöz'ü bizlerle tanıştıran şahsiyettir. Halikarnas Balıkçısı'nın, Tahir Alangu'nun, Talat Halman'ın, Fakir Baykurt'un, Memet Fuat'ın, Muzaffer Buyrukçu'nun okurla yan yana gelmesinde Yeditepe Dergisi'nin inkar edilemez hakkı vardır.

Hafızam beni yanıltmıyorsa; Fazıl Hüsnü Dağlarca, Sait Faik Abasıyanık, Behçet Necatigil, Oktay Akbal gibi üstadlar ise hem Varlık hem de Yeditepe dergilerinin ortak vazgeçilmezleriydi. Bu arada isimlerini unuttuklarım olabilir, onları da gençlik hafızamdan intikal eden unutkanlık hakkıma vermenizi isterim.

Altmış sene önce insanlarımız bugüne göre daha az imkanlı, nüfus ise bunun yarısı kadardı. Ama dergiye, kitaba verecek paraları vardı. Hem Varlık hem de Yeditepe'nin kitapları mütevaziydi. Ve pahalı da değildi.

Hüsamettin Bozok'u da, Yaşar Nabi Nayır'ı da kaybettik. Onlarla beraber bir alışkanlığımızı da kaybettik.

Burada eklemek isterim ki, bu saydığım şair ve yazarlarımızın çoğunluğu İstanbul dışında yaşamaktaydı. Mektupla iletişimin sağlandığı o günün şartlarında Anadolu'nun aydınlanmasında hem Bozok'un hem de Nayır'ın hakkı her türlü takdirin üzerindedir. Anadolu'nun sesini, Türk estetik ve his dünyasını itina ve özveriyle aktaran ve bizi klasik dünya eserleriyle bir araya getiren Varlık ve Yeditepe Dergileri'ne gerçekleştirdikleri müstesna hizmetlerinden dolayı ne kadar teşekkür etsek azdır.

Bu arada hak yememek açısında Hisar Dergisi'nden de söz etmem gerekir. O günlerin alışılmış kanaatiyle Varlık ve Yeditepe'ye farklı siyasal düşüncelerinden ötürü yazı ve şiir göndermeyen sanatçıların adresi Hisar Dergisi'ydi. Munis Faik Ozansoy'un başyazarlığında "toplumcu gerçekçiliğe karşı sanatçının dili yaşayan dil olmalıdır" teziyle ortaya çıkan ve bünyesinde Bekir Sıtkı Erdoğan, Mehmet Çınarlı, İlhan Geçer, Gültekin Samanoğlu, Yavuz Bülent Bakiler, Mustafa Necati Karaer gibi sanatçıları barındıran Hisar Dergisi de Varlık ve Yeditepe dergileri kadar uzun soluklu olamadıysa da, hizmetleri unutulmazlar arasındadır.

O günlerin fukara Türkiye'si böyle nice değeri yaşatmaya muktedirdi.

İlber Ortaylı'nın kitap tavsiyesi nedense beni buralara taşıdı.

Gelecek hafta altmış yıl öncesinin mizah dergilerini anlatmaya çalışacağım.

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...