Toplu İş İlişkileri-35: Sözleşmeden yararlanacak imza tarihinde üye olan işçiler

14.6.2013
Büyült
Küçült
Haberi Yazdır



6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu (SETİSK) sözleşmenin uygulanacağı ve yararalanacağı kişiler hakkında da küçük değişiklikler getirmiştir. Kanunda, toplu iş sözleşmesine “taraf” olan “işçi sendikası üyelerinin” yararlanacakları açıkça belirtilmiştir (SETİSK md.39/1). Bu hükmün uygulanmasında toplu iş sözleşmesinin kapsam ve düzeyinin; işyeri, işyerleri (grup) veya işletme toplu iş sözleşmesi olmasının önemi yoktur. Yeter ki işçi, taraf  sendika üyesi olsun. Kanuna göre, “toplu iş sözleşmesinin imzası tarihinde sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanırlar” (SETİSK md.39/2). Gerçekten, kural olarak toplu iş sözleşmesi imza tarihinde yürürlüğe girer. Yargıtay da bir kararında, “sendikaya sonradan üye olan işçinin, toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya başladığı tarihte almakta olduğu ücreti esas alınmak suretiyle zam ve zam farkları belirlenerek fark ücreti hesaplanmalıdır” hükmüne varmıştır. 

Yeni Kanun bir yenilik getirerek imza tarihi ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi sona eren işçilerin, sözleşmenin bitim tarihine kadar yeni sözleşme hükümlerinden yararlanacağını hükme bağlamıştır: “Toplu iş sözleşmesinin imza tarihi ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi sona eren üyeler de, iş sözleşmelerinin sona erdiği tarihe kadar toplu iş sözleşmesinden yararlanır” (SETİSK md.39/3). Halbuki, Kanunun yürürlük tarihine kadarki uygulamasında Yargıtay, toplu iş sözleşmesinde “aksine bir hüküm” bulunuyorsa bu haktan yararlanmayı kabul ediyordu. Gerçekten, “aksine bir hüküm olmadıkça”, toplu iş sözleşmesinin imzalandığı gün yürürlüğe gireceğini; bu nedenle, “imza tarihinden önce emekli olan işçinin toplu iş sözleşmesinin kıdem tazminatı ile ilgili hükmünden yararlanamayacağını” kararlaştırmıştı. Bundan böyle, daha önceki Yargıtay kararlarının aksine, toplu iş sözleşmesinde “aksine bir hüküm” bulunmasa bile, artık “imza tarihi ile yürürlük tarihi arasındaki dönemde işyerinden ayrılmış bulunan işçiler ve mirasçıları yeni toplu sözleşme hükümlerinden yararlanabileceklerdir”. Ancak, yeni toplu iş sözleşmesi bazı hakları azaltmış (45 günlük kıdem tazminatı miktarını 30 güne indirmiş) veya (sosyal yardımlardan bazılarını) kısmen veya tamamen kaldırmış ise, “işçi aleyhinde” bile olsa aksi toplu iş sözleşmesinde kararlaştırıldığı için “düzen ilkesi” gereği “yeni yürürlüğe giren toplu  sözleşme hükümlerine göre hüküm kurulması” gerekecektir. 

Fiili imkansızlık

Hemen belirtelim ki, sözleşmenin yürürlük tarihinin imza tarihi ile “aynı gün” olduğu hallerde yararlanma konusunda bir sorun çıkmamaktadır. Ancak, yürürlük tarihinin imza tarihinden önceye alındığı (geriye götürüldüğü) hallerde, toplu iş sözleşmesinin hükümlerinden bir kısmının imza tarihinde üye olan işçilere de uygulanmasında zorluklarla karşılaşılmaktadır. Gerçekten, işçilerin “öğle yemeklerine yoğurt ilave edilmesi” veya “kazana giren yemeğin kalori miktarının artırılması” gibi “ayni” nitelikteki hükümlerin “geriye dönük” olarak sendika üyelerine uygulanmalarında “fiili imkansızlık” vardır. Bunun gibi, “işçilerin işyerine geliş-gidişlerinde servis konulması” ile ilgili toplu iş sözleşmesi yürürlük hükmünün imza tarihinden önceye alınması halinde de uygulanma imkanı bulunmadığı Yargıtay’ca kabul edilmiştir. Aynı şekilde, hizmet sözleşmesinin “yapılması” ve “sona ermesi” ile ilgili olarak getirilen değişiklik hükümlerinin de geçmişe yürütülmesi kabul görmemektedir. 

Buna karşılık, hizmet sözleşmesinin “muhtevasında” yer alan ücret zammı, prim, ikramiye, sosyal yardım gibi “parasal” nitelikli hükümlerin geriye dönük olarak sendika üyelerine uygulanabileceğine kuşku yoktur. Zira, bu konuda bir “ifa imkansızlığı” ile karşılaşılması söz konusu değildir. Yeter ki işçi imza tarihinde “sendika üyesi” olsun. Uygulamada Yargıtay, “haftalık çalışma süresinin azaltılmasının”, yürürlük tarihi geriye götürülen toplu iş sözleşmesinde “açık bir hüküm” olmadıkça “fazla çalışma” gibi kabul edilemeyeceğini kararlaştırmıştır. 

                    

 

Her türlü hakkı saklıdır.

Yorumlar - Toplam ( 0 ) Yorum Yapıldı.

Adınız *

Yorum Yaz

yükleniyor...

 Yorumlar

Henüz Yorum yapılammış. ilk yorumu yapan siz olun...